Yahudilikle ilgili film izleyemez oldum. Bu bir anda başlamadı ama bir anda böyle oldu. “The Brutalist”i karnım ağrıyarak izledim örneğin, üç saat süren bu film ne anlatıyordu, neden bu kadar başarılı olmuştu? “Marty Supreme”in yönetmeni delikanlının ilk iki filmine bayılmıştım ve bu film de fena değildi ama bu kadar yerlere göklere konulacak ne vardı, her sahnede gözümüze sokulan davut yıldızı dışında? “Zone of Interest”i sevdim, çünkü orada konu faşizmin içselleştirilmesiydi, bu evrensel bir konuydu ve yönetmeni Jonathan Glazer tam bu noktadan günümüz İsrail’ini bir zamanların Almanya’sına benzetmişti.

Lisede ders yılı başında tuğla gibi fizik kimya matematik kitaplarını açardım ve derdim ki “Bir noktada ipin ucu kaçacak”. Gerçekten de kasım ayı gelmeden kaçardı. Birbirinden zor dersler bir süre sonra anlaşılmaz hale gelmeye başlardı. Dünya ile ilgili ipinin ucunu da kaçırdığımı düşünüyorum. Artık anlam yok oldu. Türkiye’nin gündemi yetmezmiş gibi, dünyanın da anlaşılır yanı kalmadı.

Geçen yüzyılda “Burası Türkiye, İsrail değil” diye bir slogan popülerdi. Maç çıkışı, polis biraz sert davranınca hemen bu slogan yükselirdi. İsrailli askerlerin Filistinli bir gencin kolunu taşla vura vura kırdıkları bir görüntü vardı.

Geçen zamanda İsrail bir kez bile şaşırtmadı. Hep işgalci, hep sahtekar, hep zorbaydı. Buna rağmen “Yahudi filmlerini izleyemez oldum” boyutuna varan bir genel yargım yoktu. Woody Allen Yahudi’ydi, Spinoza Yahudi’ydi, Marx Yahudi’ydi… Oransal çoklukları antisemitistlerin tezlerini güçlendiren bir delil gibi dursa da sanattan bilime her alanda muazzam işler çıkartan Yahudiler vardı. Bu insanların varlığı, İsrail’in saldırganlığını dengelemiyordu elbette ama toptancı bir ruh haline girmeyi engelliyordu. İngiltere’nin de ne mal olduğunu biliyorduk ama orada da John Lennon vardı mesela.

***

Babam namazında niyazında bir adam olmasına rağmen, Yahudi müşterilerini severdi. “Ticareti ustasından öğreneceksin” derdi. Kendi iş hayatımda da Yahudi kimle çalıştıysam, ödememi aldım, hiç aldatılmadım. Nedim vardı Yahudi........

© Birgün