Kapitülasyon, Türkçe sözlüklerde “bir ülkede yurttaşların zararına olarak yabancılara verilen ayrıcalık hakları” olarak tanımlanıyor. Kökeninde Latince caput (baş) sözcüğü olup, geniş anlamıyla baş eğmek, teslim anlaşması yapmak anlamlarını taşıdığı kabul ediliyor. Yakın tarihe kadar kapitülasyon, bir devletin başka devletlere bir anlaşmaya bağlı olarak tanıdığı ekonomik ve sosyal ayrıcalıklar anlamında kullanılıyordu. Buna karşın 80’li yıllardan itibaren neoliberal kapitalist ekonomik politikalar döneminde devletlerin karşılıklı ilişkilerinin yerini büyük oranda ulusötesi şirketler aldı. Söz konusu ayrıcalıklar da devletler tarafından şirketlere yönelik olarak uygulanmaya başlandı. Konunun Türkiye’deki en sıcak örneği geçtiğimiz hafta bir yasa teklifiyle gündeme geldi. Ayrıcalık ister devletlere ister ulusötesi şirketlere verilsin her iki durumda da kapitülasyonun Türkçe sözlüklerdeki karşılığı geçerliliğini koruyor: “Yurttaşların zararına olarak yabancılara verilen ayrıcalık hakları”.

Yasa teklifi TBMM gündemine gelmeden önce Cumhurbaşkanı Recep T. Erdoğan 24 Nisan 2025 tarihinde “Türkiye Yüzyılı Yatırım İçin Güçlü Merkez Programı”ndaki konuşmasında: “… yatırım ortamını güçlendirmek suretiyle uluslararası doğrudan yatırımları destekleyecek hukuki, idari, mali ve kurumsal adımları atıyoruz. Türkiye’yi küresel bir cazibe merkezi haline getirmekte kararlayız…” açıklamasını yaptı. Üç gün sonra, 27 Nisan’da da, Adalet Bakanı Akın Gürlek, Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD) genel merkezindeki “12. Yargı Paketi” çalışmalarıyla ilgili bilgi paylaşımında: “… yabancı sermayenin haklarını daha da güvence altına almak için titizlikle çalışıyoruz…” diye konuştu.

Bu açıklamaların ardından, AKP Grup Başkanlığı tarafından 5 Mayıs 2026 tarihinde TBMM Başkanlığı’na toplam 15 maddeden oluşan “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Yasa Teklifi” sunuldu. Yasa teklifi Plan ve Bütçe Komisyonu’ndan jet hızıyla geçirilerek, Genel Kurul’da görüşülmeye başlandı bile. Hükümet, içinde bulunduğu ekonomik koşullar nedeniyle bu konuyu o kadar önemsiyor ki teklifte herhangi bir değişiklik yapılmadan en kısa sürede yasalaşabilmesi için AKP TBMM grubu özel çaba harcıyor.

Teklifte uluslararası sermayeye önemli imtiyazlar yer alıyor. Buna göre; yurt dışı gelir vergisi istisnasından yararlanan kişilerin, bu istisna süresi içinde miras yoluyla edindikleri mal intikalleri için veraset vergisi oranı yüzde bir olarak sabitlenecek (Madde 2). Türkiye’ye yeni yerleşen ve son üç........

© Bianet