AKP’li dönemde, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından ilki 2008 yılında gerçekleştirilen “Türkiye Sağlık Araştırması”nın sekizincisinin sonuçları geçtiğimiz hafta, 2 Haziran’da kamuoyuyla paylaşıldı. Bu araştırmaların, 2008-2016 yılları arasında her iki yılda bir, 2019 yılından itibaren her üç yılda bir ve benzer metodoloji ile gerçekleştirildiği bilgisine sahibiz. Araştırma sonuçları fazla kiloluluğun ve obezitenin (şişmanlığın) Türkiye’de yıllar içinde artmakta olduğunu gösteriyor.

Erişkinlerde boya göre vücut ağırlığının orantısı üzerinden hesaplanarak tanısı konulan fazla kiloluluk ve obezite; kronik, çok faktörlü, tekrarlayan ve morbid bir hastalıktır. Bu hastalık, sıklığı ve neden olduğu sorunlar sebebiyle Türkiye’de de bir halk sağlığı sorunu olarak kabul edilmektedir.

Tıp alanında kullanılmakta olan “morbid” Latince kökenli bir kelime olup, tek başına bir hastalık adı değildir. Ciddi sağlık sonuçlarına neden olabilen, ölüm riski taşıyan hastalık durumlarını tanımlamak için kullanılmaktadır. Örneğin, “Obezite morbid bir hastalıktır” demek, bir hastalık olarak obezitenin başka ciddi hastalıklara hatta ölüme yol açma riski taşıdığı anlamına gelmektedir.

Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) Aralık 2025 tarihinde açıkladığı rapora göre fazla kilo ve obezite erken ölümle ilişkilidir ve bulaşıcı olmayan birçok hastalığın önemli risk faktörleri (nedenleri) arasındadır. Bu hastalıklar; inme, iskemik kalp hastalığı, kalp yetmezliği, hipertansif kalp hastalığı, dislipidemi (kandaki yüksek yağ düzeyleri) ve hipertansiyon dahil olmak üzere kardiyovasküler hastalıklar. KOAH (kronik obstrüktif akciğer hastalığı), obstrüktif uyku apnesi ve astım dahil olmak üzere kronik solunum yolu hastalıkları. Meme, kalın bağırsağın son bölümü (kolorektum), safra kesesi, mide, böbrek, karaciğer, pankreas, rahim, yumurtalık, yemek borusu ve tiroit dahil olmak üzere kanserler. Kronik böbrek hastalığı. Depresyon gibi zihinsel sağlık sorunları. Bel ağrısı ve osteoartrit (eklem kireçlenmesi) dahil olmak üzere kas-iskelet sistemi komplikasyonları (yan etkileri). Bazı karaciğer hastalıkları ve Tip-2 (erişkin tip) diyabet fazla kilo ve obezitenin önemli risk faktörü olduğu bilimsel araştırmalarla kanıtlanmış hastalıklardır. Bu nedenle, fazla kiloluluk ve şişmanlık morbid bir hastalıktır.

Dünya ve Türkiye’de fazla kilolu ve şişmanlar

DSÖ, dünya erişkin nüfusunun 1990 yılında yüzde 25’inin, 2022 yılında ise yüzde 43’ünün fazla kilolu olduğunu açıklamıştır. Bu durum, dünya genelinde fazla kilolu erişkinlerin sıklığının 32 yıl içinde yüzde 72’lik bir artış gösterdiğini ortaya koymaktadır.

Türkiye Sağlık Araştırması-2008 sonuçlarına göre her 100 erişkinden 48’inin fazla kilolu, bunlardan 15’inin de şişman olduğu saptanmıştır. 2010 yılında yapılan araştırmada her 100 erişkinden 50’sinin fazla kilolu, bunlardan 17’sinin şişman olduğu, 2012 yılında her 100 erişkinden........

© Bianet