"MESEM'li arkadaşımızın ustası, çocuklar 1 Mayıs'a gitmesin diye ek mesai koydu" |
Türkiye, 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü’ne çocuk emeğinin eğitim sistemi içinde ve işyerlerinde derinleştiği bir tabloyla giriyor.
TÜİK’in 2024 verilerine göre 15-17 yaş grubundaki çocukların işgücüne katılma oranı yüzde 24,9’a yükseldi. Eğitim Reformu Girişimi’nin (ERG) 2025 Eğitim İzleme Raporu ise 2024-25 eğitim-öğretim yılında yaklaşık 797 bin çocuğun eğitim dışında olduğunu; örgün eğitim yerine yaygın eğitime kayıtlı çocuklarla birlikte bu sayının 1 milyon 463 bin 528’e çıktığını gösteriyor.
Bu tablonun en görünür alanlarından biri ise Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) ve mevcut meslek liselerindeki güvencesiz staj alanları.
Kimliğini çocuk odaklı habercilik ilkeleri gereğince yayımlamadığımız 17 yaşındaki meslek lisesi öğrencisi de bianet’e, 1 Mayıs'a giderken atölyelerde ek mesai yapan, günde 12 saati aşan sürelerle, çoğu zaman kendi alanları dışında ve denetimsiz çalıştırılan çocuk işçileri anlattı.
"Günde 12 saatten fazla çalışanlar var"
Meslek lisesinin üçüncü sınıfında okuyan Öğrenci Sendikası üyesi genç, MESEM’lerin yalnızca “mesleki eğitim” başlığıyla ele alınamayacağını, uygulamada pek çok öğrencinin ucuz ve güvencesiz işgücü haline getirildiğini söyledi.
MESEM’li arkadaşlara baktığımızda şunu görüyoruz: Günde 12 saatten fazla çalışanlar var. Ücretli izin alamıyorlar. Yemek ve ulaşım masrafları çoğu zaman karşılanmıyor, kendi ceplerinden ödüyorlar. Çocukların büyük kısmı yaptığı işten mutlu değil. İş yerlerinde, atölyelerde, tarlalarda; artık nerede çalışıyorlarsa orada şiddete maruz kalıyorlar. Bazı arkadaşlarımız iş cinayetlerinde hayatını kaybediyor. Böyle bir durumdayız.
MESEM’li arkadaşlara baktığımızda şunu görüyoruz: Günde 12 saatten fazla çalışanlar var. Ücretli izin alamıyorlar. Yemek ve ulaşım masrafları çoğu zaman karşılanmıyor, kendi ceplerinden ödüyorlar. Çocukların büyük kısmı yaptığı işten mutlu değil. İş yerlerinde, atölyelerde, tarlalarda; artık nerede çalışıyorlarsa orada şiddete maruz kalıyorlar. Bazı arkadaşlarımız iş cinayetlerinde hayatını kaybediyor. Böyle bir durumdayız.
İstanbul Barosu’ndan çocuk işçiliği ve MESEM dosyası
"Koordinatör öğretmen gelmeden usta haberdar oluyor"
Öğrenciye göre sistemin en önemli sorunlarından biri denetimlerin işlevsizliği. Okul tarafından yapılan denetimlerin çoğu zaman önceden haber verilerek yapıldığını söyleyen genç, bu nedenle işyerindeki gerçek tablonun gizlendiğini anlattı.
Koordinatör öğretmen geldiğinde çoğu zaman ustanın önceden haberi oluyor. ‘Şu gün, şu saatte geleceğim’ deniyor. Usta da ona göre davranıyor. Üstünü temizletiyorlar, elini yüzünü yıkatıyorlar. ‘Şu cevapları vereceksin, ben başka işte çalışmıyorum diyeceksin, kaza olmuyor diyeceksin’ deniyor. Denetim koymak için koyulmuş gibi. Çocukların korunması, güvenliği ya da işi öğrenmesi için değil, işvereni temize çekmek için yapılıyor.
Koordinatör öğretmen geldiğinde çoğu zaman ustanın önceden haberi oluyor. ‘Şu gün, şu saatte geleceğim’ deniyor. Usta da ona göre davranıyor. Üstünü temizletiyorlar,........