İstanbul’da kalabalık mahalleler var. Bu mahallelerin bolca sorunları var. Diğer taraftan mahallelerimizde seçim ile işbaşına getirilen muhtarlar var. Bunların da faydaları konusu tartışmalı. Bu yazının amacı, İstanbul’un mahallelerindeki yönetim sorununa, kamu otoritesi eksikliğine dikkat çekmek. Muhtarların mahalle sorunlarına daha çok faydalı olabilmeleri için politika yapıcıların değerlendirmesi için idari ve iktisadi öneriler sunmak.
Mahallelerin yönetim sorununu çözme amacıyla yazılan bir yazının fazlaca ‘genel’ kalma riski var. Bunu istemiyorum. Özele ve sorunun derinine girmek istiyorum bunun için seçtiğim yöntem iyi bildiğim Büyükdere mahallesini (Sarıyer ilçesine bağlıdır) örnek olarak kullanmak. Böylece kavramlar, öneriler, problemler havada uçuşmayacaklar. Büyükdere için yapılacak sorun tespitleri ve çözüm önerileri, İstanbul’daki birçok mahalle için uygulanabilir veya yol gösterici olacaktır. Mahallelerimizin yönetim sorunları büyük ölçüde ortaktır. Siz okurken Büyükdere’ye çok takılmayın, X veya Y mahallesi de olabilirdi. Önemli olan mahalle ismi bağımsız, sorunları çözebilecek bir idari reform tasarlayabilmek.

Büyükdere Mahallesi özelinde temel sorunlar neler? Trafik sorunu, kaos sorunu, park sorunu. Diğer çoğu sorun bunların türevleri. Mahallenin sorunlarına geçmeden önce gelin kendimize birkaç soru soralım: Acaba Büyükdere Mahallesi ‘yönetilen’ bir mahalle midir? Yani birileri bu mahalleyi ‘yönetiyor’ mu? ‘Sorunlar şunlar, bunlar, bunları nasıl çözelim arkadaşlar?’ filan böyle derdi, gündemi olan birileri var mı? Böyle bir ortam var mı? Ne bileyim bu mahalle idaresi ile az veya çok ilgili olan kişi ve kurumlar, düzenli olarak bir araya gelip bu sorunlara kafa patlatıp çözüm önerileri ve planı ortaya koyuyorlar mı? Yetkili birileri Büyükdere’de gezip ‘yahu burası neden bok kokuyor?’ ‘yahu bu otobüs neden buradan dönemiyor ve yolu kilitliyor?’ ‘Yahu yol üzerindeki bunca esnafta neden yeterince alışveriş olmuyor?’ ‘Yahu burada oturan ve çalışan insanlar arabalarını nereye park ediyorlar acaba?’ ‘Yahu ana yol üzerine çift sıra park eden, yolu tıkayan öküzler kimler?’ ‘Oha yolun çıkışına adam arabayı park etmiş gitmiş?? Neden kimse bunlara ceza yazmıyor?’ filan… Yani normal bir mahallede yürürken yapacağınız temel, açık, umumi gözlemlere dair temel sorular… Var mı böyle bir otorite?

Yok arkadaş yok. Hiçbir şey yok. Saldım çayıra mevlam kayıra. Bizim mahalle düzeni budur. 15 sene önce de böyleydi, 10 sene, 5 sene önce de, bugün de böyle… Bir şeyleri değiştirmezsek bu kaos ortamı, orman kanunu mahallelerimizde devam edecek.

Diyeceksiniz ki neden Sarıyer Belediyesi düzeltmiyor? Evet, Büyükdere Mahallesi Sarıyer ilçesine bağlıdır ve Sarıyer Belediyesi’nin bu işleri düzeltmesi beklenir. Yahu Sarıyer Belediyesi’nin kendine bir hayrı var mı ilçelerine olsun? Sarıyer’in sahildeki en merkezi yerine gidin bok kokuyor. 20 sene önce de kokuyordu, 10 sene önce de kokuyordu yine kokuyor. Bir sürü kırdılar, döktüler, sözüm ona borular döşediler, yine kokuyor. Trafik sorunu otopark sorunu, daha Sarıyer merkezde çözülemedi. Belediye binasının kendi sokağında yıllarca çözülemedi sonunda trafiği çözmediler, belediye binasını başka yere taşıdılar.

Bakın merkezinde çözülemedi diyorum. Hatta, ben de yeni öğrendim meğerse hapiste olan eski İBB Başkanı da Sarıyer merkezde yüksek duvarlar ile iyice etraftan izole edilmiş lüks bir villa sitesinde oturuyormuş. Yani her Allah’ın günü zaten o çözülemeyen trafik, otopark, sahildeki bok kokuları arasından geçip evine gidip geliyor, biz de saf saf koca İstanbul’un sorunlarının çözülmesini bekliyoruz.

Sarıyer’in önceki belediye başkanı Şükrü Genç’e bakalım, Çok parlak bir profil. Üstelik ilkokul dönemini dahi Sarıyer’de okumuş, Sarıyerli. Şahsen tanımam, birkaç kez rastlamıştım. Sahada gezinen bir başkandı. Sarıyer’i iyi tanıyor, çalışkan, güler yüzlü, sempatik, pozitif enerjili biriydi. Ama yapamadı. Büyük çuvalladı maalesef. 2009'da Baykal döneminde Sarıyer belediye başkan adayı olmuştu ve seçimi kazanıp AKP'den belediyeyi almıştı ve 3 dönem, 15 yıl boyunca her seçimde oylarını artırdı. Baykal'a 2010'da kaset kumpası kurulmuştu, 2010 sonunda FETÖ Sarıyer Belediyesi’ne de kumpas kurdu, başkan yardımcısı ve bazı çalışanlar rüşvet suçuyla tutuklandı ve sonra ilgili savcı FETÖ’den içeri alınmıştı.

Peki son dönem Şükrü beyin yerine kim getirildi? Kel alaka, Ordu’lu, Ordu’da büyümüş, Ordu’da kariyer yapmış, çevre yapmış biri getirildi. Herhalde CHP içinde ilişkileri iyi. Normalde gelemezdi ama CHP şapkasını takınca isterseniz Mozambik’teki kabile şefinin yavuklusunu da getirebilirsiniz. Şükrü’nün yapamadığını yapmasına imkân var mı? Bence yok. Sarıyer ile bir gönül bağı yok, geçmişini bilmez, kültürünü, tarihini bilmez. Yani saçma sapan bir iş.. Bekleyelim ki mahallelerin sorunları çözülsün… Demokrasi bu mudur allasen? Allahtan gelen müteahhit değil o da bir ilerleme. Nedir yenisinin mesleği? Veterinermiş… Şimdi bir espri yapardım ama neyse… Hemşerilerimizin kalbini kırmayalım.

Gelin kişiler üzerinden polemik yapmayalım ve yönetişim yapısını inceleyelim. Mevcut belediyecilik yapısı acaba mahallelerin sorununu çözmeye uygun mudur? Sarıyer’de kaç mahalle var? kaç muhtar var? Mahallelerin nüfusları birbirine yakın mı?

Sarıyer’in toplam nüfusu 350 bin civarındaymış ve son senelerde neyse ki sabit gibi. Toplam 38 mahalle varmış, yani 38 muhtar demek. En büyüğü olan Ayazağa’nın nüfusu 34.000, en küçük Garipçe’ninki 400. Bizim konumuz olan Büyükdere de 8.000 nüfus ile ortalarda bir yerde. Sarıyer’in meşhur mahalleleri var. Maslak Mahallesi mesela 13.000 nüfus gözüküyor ama hepimiz biliyoruz ki burası iş merkezi olan bir mahalle ve gün içindeki nüfusu çok daha fazla. Keza, Tarabya, İstinye, Zekeriyaköy gibi zenginlerin yaşadığı mahalleler de meşhur. Sarıyer merkezde de 12.000 kişi yaşıyormuş.
Muhtarlık makamı ile ilgili ilk göze çarpan tuhaflık mahalle nüfusları arasındaki büyük fark. Yani her mahalleye bir muhtar bakıyor. 34 bin kişilik Ayazağa'ya da bir muhtar bakıyor, 400 kişilik Garipçe’ye de bir muhtar bakıyor. Hatta Sarıyer Belediyesi’nin olduğu mahallede de bir muhtar var. Demek muhtarların yaptığı işin nüfustan bağımsız olması lazım değil mi? Yoksa bu sistemi çözemeyiz. Bir muhtarın 34 bin kişilik mahallede herkesi tanımasını mı bekliyoruz? Peki görevleri nüfustan bağımsız ise, idari başka görevleri mi var? Peki Sarıyer Belediyesi’nin olduğu ilçede neden muhtara ihtiyaç var? Zaten belediye merkezi ve seçilmiş başkan orada? İkamet belgesini Sarıyer Belediyesi veremiyor muymuş? Çok mu karışık işmiş.

Büyükdere’ye dönelim. Seçilmiş muhtar var, peki. 8000 de nüfus var, o da güzel. Şimdi seçilmiş muhtardan bu 8000 nüfusun mahalle sorunlarını çözmesini mi bekliyoruz? Bok kokusunu muhtar mı yok edecek? Yola çift sıra park eden öküzleri muhtar elindeki sopa ile mi dövecek? Aynı dar sokaklara sittin senedir girip çıkan ve sittin senedir aynı kavşaktan dönemeyen, ileri geri manevralar ile yolu tıkayan belediye otobüsünün derdini muhtar mı çözecek? Yıllardır boş duran karakol binasını ekonomiye muhtar mı kazandıracak? Sahildeki eski belediye imar işleri binası olan, sonraları bir müteahhit firmaya kiralanan binanın kiracısı ile ilişkilerini muhtar mı yönetecek? Büyükdere Mahallesi’nde esnafından, emeklisine, yalıda oturan milyarderinden, gecekonduda oturan emekçisine kadar gayet demokratik şekilde kimse arabasını park edemiyor. Park yeri yok. Sittin senedir yok. Evinizde yeterince keskin aletiniz varsa, evinizin önüne park edilmemesini orman kanunları sayesinde belki sağlayabilirsiniz. Otopark yerini muhtar mı bulacak? Esnaf caddesinde (Çayırbaşı Cd.) esnaf sinek avlıyor bu sorunu muhtar mı çözecek? Büyükdere Mahallesi’nde olmaması gereken ama olan Sarıyer vergi dairesine yeni bir yer bulup taşınma işini muhtar mı yapacak? Yeterince iyi işletilemeyen ama kâğıt üzerinde mevcut olan belediye spor tesislerini, kütüphaneyi filan muhtar mı işletecek? Tepelerdeki boğaz manzaralı olan gecekondudan dönüşmüş villaların altyapı sorununu muhtar mı çözecek? Tepedeki milyon dolarlık, özel havuzu olan villaların kullandığı anormal miktarda suya ilave vergiyi muhtar mı koyacak?

Sonu olmayan........

© Aydınlık