İşte Motor, işte Uçak! |
F-35 uçağında 28.000 libre itki üreten bir motor var. Art yakıcı ile 40 binlere kısa süreli çıkabiliyor. Bizim Kaan projesinin yerli motoru da TF35000 olarak isimlendirildi yani o da bir gün hazır olduğunda 35.000 librelere art yakıcı ile çıkabilecek. Bugün için elimizde yerli motorumuz TF6000 var yani 6.000 libre itki üretebiliyor. Takdir edersiniz daha gidecek epey yolumuz var. Peki size desem ki bugün ülkemizin elinde yüzlerce 35.000 libre üreten jet motorlarımız var. Kulağa fena gelmiyor değil mi? Peki neden bu motorlara uygun bir uçak tasarımı yapıp askeri ihtiyaçlarımızda kullanmıyoruz?
Yerli savaş uçağı projelerimizde bir motor problemimiz var, doğrudur. Kaan projesine milli imkanlar ile F-35 motoru ayarında bir motor yapıp, tüm testleri geçmesi, sertifikaları alması, bunun seri üretiminin yapılması, uçaklara takılması, TSK'nın testlerini yapması, envanterine alması 10 yıl. Bizim hükümetin hayli Amerikancı ve NATO'cu olduğunu biliyoruz yani Rus ve Çin motor çözümlerine yönelmeyecekler gibi duruyor. Vaziyet çıkmaza girmiş durumda. Amerika'nın siyasi ve ekonomik şantajlarına boyun eğilecek, ABD kongresinde bütün İsrail ve Ermeni lobileri memnun edilecek, Trump'ın iş dünyasındaki arkadaşları petrol ve boru hattı işleri ile zengin edilecek ve lütuf buyurup bize motor satacaklar. Bir parti daha motor veya yedek parça gerekirse yine aynı yol izlenecek. Keyifleri kaçarsa tüm yedek parça tedariği kesilecek ve tüm filomuz yerde kalacak. Vaziyet budur. Her şey yolunda giderse 10 sene sonra elimizde yerli ve milli bir motor ve uçak olacak. Eyvallah.
Son 10 yılda dünya ticaretinde her sene daha fazla 'yaptırım' (ing: Sanction) ifadesini duyuyoruz. Uluslararası ticaretin en sık kullanılan terimi haline gelmiş durumda. Ona yaptırım buna yaptırım. Yaptırım listeleri... Hangi ülkelerde hani ürünlerin yaptırım listesi var? Hangi kişi ve şahıslara yaptırımlar var? Bu listeler, veri tabanları, yazılımlar, büyüdükçe büyüyor. Bu isleri çözmesi için yeni uzmanlıklar oluştu ve bunlar şirketlerde istihdam ediliyorlar. Firmalar artık ticaret yapmadan önce yaptırım kontrol yazılımları kullanıyorlar. Öngörülebilir gelecekte bu vaziyet artarak devam edecek. Bu yaptırım olaylarında askeri kullanım ürünleri esas yaptırım ve ihracat kontrolü altındaki kategori. Binlerce ürün bu askeri ürün sınıflandırmasına giriyor ve doğrudan kontrollere takılıyor.
Bir de çifte kullanımlı ürünler var ( ing: Dual-use products). Bu ürünler hem sivilde hem askeride kullanılabiliyorlar ve bunlara yaptırım uygulanması çok daha zor. Yaptırım altındaki bir çok uyanık ülke ve kurum da, askeri ürün sınıfındaki ürünlerini mümkün olduğunca çifte kullanımlı ürünler ile değiştirmeye ve ticaret kısıtlamalarından kaçmaya çalışıyor.
Konuyu bizim uçak motoru işlerine bağlayalım. Askeri uçak ve askeri motor dediğimiz anda iğneden ipliğe her şey yaptırım listelerine giriyor, elbette motor ve bileşenleri de buna dahil. Ancak bir formül bulup çifte kullanım ürünlere, misal çifte kullanım (sivilde kullanılan) motor tiplerine dönebilirsek bu ticaret kısıtlamalarından yırtıyoruz.
Gelin bir beyin fırtınası yapalım. Acaba askeri jet motoru yerine sivil jet motoru kullanımı bazı özel hallerde mümkün mü?
Kaan projemiz gayet başarılı giden, yüksek bütçeli, önemli bir askeri projedir. Hayalet özellikleri olan, yerli motorları olan beşinci nesil bir savaş uçağı 10 sene sonra ordumuzun kullanımına girecektir.. Bu proje aynen devam etmeli. Bize bir ara çözüm lazım. Türk Hava Kuvvetleri'ne en kısa zamanda bölgede hava hakimiyeti sağlayacak, yurtdışı tedariği kolayca engellenemeyecek bileşenlerden oluşan ve teknolojisine, tasarımına hakim olduğumuz bir savaş uçağı çözümü tasarlamalıyız. 2-3 sene içinde devreye alabilmeliyiz.
1) Çok uzun menzilli ve elektronik harp yapabilen radarları olmalı. Radarda uzun menzil demek daha çok enerji demektir. Daha çok enerji demek güçlü motor demektir. Güçlü motor demek ağırlık ve yüksek yakıt tüketimi demek. Yüksek yakıt tüketimi demek büyük yakıt yankı demektir yani büyük kanatlı, büyük bir uçak demektir.
2) Bol miktarda faydalı yük taşıyabilmelidir. Güçlü savaş başlıkları ağır olurlar. Uzun menzilli ve güçlü dron ve füzeleri taşımak için yine en kritik bileşen güçlü motor yani büyük uçaktır.
3) Zamana karşı yarıştığımızı unutmamalı ve nispeten basit ve amaca yönelik bir tasarım seçmeliyiz ve bunun için gerekli performans ödünleşmelerini cesurca yapmalıyız.
İşte bu kadar. Hayalet özelliği şart mıdır? Hayır değildir. Art-itici şart mıdır? Hayır değildir. Motorun sıcak egzost gazını soğutacak veya ısı güdümlü füzelerden saklayacak karmaşık ve performans düşürücü, ağırlık artırıcı sistemler şart değildir. Kaan projesinde bu karışık işlerle uğraşacağız ama bugün için bunlar lükstür, şart değildir. Çok hızlı uçması, çevik olması, ters takla atması şart mıdır? Hayır değildir. Muhteşem bir aerodinamiklik şart mıdır? Hayır değildir.
Zaten radarınız uzun menzilli ise ve uzun menzilli dron veya füze taşıyorsanız bunlara çok gerek yok. Düşmanı uzaktan hallediyorsunuz. Havadaki, doğru teknolojideki güçlü radarlar ile hayalet uçakları da uzaktan görmek ve hedef almak mümkündür.
Motor işine dönelim. Güçlü motor mu istediniz? Elimizi korkak alıştırmayalım. Alın size Türk Hava Yolları’mızın yolcu uçaklarının 35bin libre itki üreten motoru. En güçlü radarı çalıştırır, tonlarca faydalı yük, dronlar, mühimmatlar taşır ve tek motor ile binlerce kilometre menzil sağlar. Bize 'Maşallah, üstü kalsın' demek düşer. F-35'in motorunun 28bin libre itki ürettiğini hatırlatalım. ( Art yakıcı ile artıyor ama art yakıcı zaten çok kısa çalıştırılır, yakıtı hemen bitirir ve motoru haşat eder.)
Yukarıda hava kuvvetlerinin acil ihtiyacından başladık ve bu ihtiyaç bizi güçlü motoru olan büyükçe bir uçak........