Dünya Sıfır Atık Günü 2026 |
BM’de 2022’de Türkiye ve diğer 105 ülkenin önerisiyle 30 Mart günü ‘Uluslararası Sıfır Atık Günü (USAG)’ olarak ilan edildi. Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) ve Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Programı (UN-Habitat) ‘USAG’ın kutlanmasını ortaklaşa kolaylaştırmaktadır. Bu kampanya kapsamında birçok sosyal paydaş sıfır atık (zero waste) olgusunun sürdürülebilir kalkınmaya katkıları konusunda farkındalığı artırmayı amaçlayan etkinlikler düzenlemektedir. USAG aracılığıyla sıfır atık girişimlerinin teşvik edilmesinin Sürdürülebilir Kentler ve Topluluklar (Sürdürülebilir Kalkınma Amacı 11), Sorumlu Üretim ve Tüketim (Sürdürülebilir Kalkınma Amacı 12) de dahil olmak üzere, 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi’ndeki tüm amaçlara (ve hedeflere) ulaşılmasına etkisi olabilecektir. Bu amaçlar bağlamında gıda yitimi ve israfı, doğal kaynak çıkarımı ve elektronik atık dahil olmak üzere her türlü atık kapsama alınmaktadır.
GIDA ATIĞININ ÖLÇÜMÜ: GIDA ATIĞI ENDEKSİ RAPORU (GAER)
Gıda atığını azaltmaya ve SKA 12’de Hedef 12.3’e (2030 yılına kadar, kişi başı küresel gıda israfını perakende ve tüketici düzeyinde yarıya indirmek ve üretim ile tedarik zincirlerinde, hasat sonrası kayıplar da dahil olmak üzere, gıda kayıplarını azaltmak) ulaşmaya yönelik temel eylemleri hızlandırmak için, gıda atığının ölçülmesi gerekiyor. Gıda atığını ölçmek, ülkelerin sorunun büyüklüğünü anlamalarına, böylece fırsatın boyutunu ortaya koymalarına ve ilerlemeyi izlemek için bir temel oluşturmalarına olanak tanır. 2021 GAER, perakende, gıda hizmeti ve hane halkı sektörlerinde küresel gıda atığını anlamada önemli bir dönüm noktası olmuştu. Özellikle hane halkı düzeyinde, beklenenden daha fazla gıda atığı verisinin mevcut olduğunu ortaya koydu ve kişi başına düşen hane halkı gıda atığı üretiminin dünya çapında daha önce düşünüldüğünden daha fazla olduğunu gösterdi.
Daha sonra hazırlanan 2024 GAER, önceki rapora üç temel açıdan dayanmaktadır: Birincisi, dünyanın dört bir yanından çok daha geniş veri noktalarını içermektedir. İkincisi, 2021 raporunda tanıtılan SKA 12 Hedef 12.3 gıda atığı ölçüm metodolojisini genişleterek, perakende, gıda hizmeti ve hane halkı sektörlerinde ölçüm konusunda geliştirilmiş rehberlik sunmaktadır. Son olarak, raporda yalnızca gıda atığı ölçümüne odaklanılmamakta, gıda atığı azaltımına yönelik çözümlerin araştırılmasına geçilmiştir. Bu raporda kamu-özel sektör ortaklıklarına vurgu yapılarak, küresel ölçekte gıda atığını azaltmaya yönelik etkili yaklaşımlar incelenmiştir.
GAER’deki temel kavramlara biraz bakalım. ‘Gıda atığı’, insan gıda tedarik zincirinden çıkarılan gıda ve onunla ilişkili........