Bu ateş bir gün seyirci kalanları da yakar! |
İsrail, İran’da bir kız ilkokulunu vurarak masum çocukları katletti! Bu savaş sadece ‘askeri hedefler’ meselesi değil! Savaşın dili değiştiğinde, coğrafya da değişir. Hedef artık yalnızca tesisler değil; toplumun hafızası, psikolojisi ve geleceği olur. Bir okulun vurulması, askeri stratejiden çok daha fazlasıdır: Bu, mesajdır.
Bu mesaj yalnızca Tahran’a değil, Moskova’ya, Pekin’e ve hatta Ankara’ya gönderiliyor.
İsrail-ABD hattının İran’a yönelik saldırıları, yüzeyde nükleer dosya ve güvenlik gerekçeleriyle açıklansa da alt katmanda çok daha geniş bir ekonomik ve jeopolitik mücadele var. İran neden bu kadar önemli? Çünkü İran, haritada bir devlet olmanın ötesinde bir kavşak. Umman Denizi’ne açılan kapı. Hürmüz Boğazı’nın anahtarı. Kuzeyde Rusya’ya, doğuda Çin’e bağlanan kara ve demir yolu hatlarının kilidi. Enerji geçişlerinin düğüm noktası.
Bugün İran’a yönelik her askeri baskı, aslında küresel ticaret yollarına yönelmiş bir baskıdır. Peki hangi yollar?
KÜRESEL TİCARET YOLLARINA BASKI
- Kuzey-Güney Ulaştırma Koridoru (INSTC). Hindistan’dan başlayıp İran üzerinden Hazar Denizi’ne, oradan Rusya’ya ve Avrupa’ya uzanan bu hat, Süveyş’e alternatif bir ticaret güzergâhı olarak tasarlandı. Tam kapasiteye ulaştığında yıllık yüz milyarlarca dolarlık ticaretin bu hatta kayabileceği hesaplanıyor. Süveyş’e göre süreyi yüzde 30-40 kısaltma potansiyeli var.
- Çin’in Kuşak-Yol Girişimi’nin İran ayağı. Çin-Orta Asya-İran hattı, Pekin’in Avrupa’ya kara üzerinden ulaşmasının en kritik segmentlerinden biri. İran bu ağın hem enerji tedarikçisi hem de transit merkezi. Çin ile İran arasındaki 25 yıllık stratejik işbirliği antlaşması, enerji, liman ve demir yolu yatırımlarını kapsıyor. Bu hat tam işler hale geldiğinde Çin’in Avrupa’ya erişim maliyetini düşürmesi ve Batı merkezli deniz ticaretine bağımlılığını azaltması bekleniyor.
- Hürmüz Boğazı ve Umman Denizi enerji geçişleri. Küresel petrolün yaklaşık beşte biri bu dar geçitten geçiyor. Sadece petrol değil, sıvılaştırılmış doğalgaz sevkıyatları da burada yoğunlaşıyor. İran bu boğazın kuzey kıyısında. Bu geçişi doğrudan kontrol etmese bile risk üretme kapasitesi, fiyatları etkileyebiliyor. Enerji fiyatı demek enflasyon, finans piyasası ve kamu borcu dengesi demek.
- Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru (CPEC) ve Gwadar Limanı. Çin’in batı bölgesini Hint Okyanusu’na bağlayan bu hat, Malakka Boğazı bağımlılığını azaltmayı hedefliyor. Gwadar aktif bir liman, altyapı yatırımları sürüyor. İran’ın........