10 Mayıs 2026 tarihinde Aydınlık’ta yayımlanan “Geleceği Hesaplamak” başlıklı yazımda, hesaplama gücünün çağımızın en önemli stratejik kaynaklarından biri hâline geldiğini ele almıştım. O günden bu yana bu konuyu gündemde tutmaya çalışıyorum.

8 Ağustos 2026 tarihinde Çağdaş Cengiz’in sunduğu Ulusal Özel programında, CGTN Türk Genel Yayın Yönetmeni Ulaş Can ve Sichuan Yabancı Diller Üniversitesi Öğretim Görevlisi Onurcan Balcı ile yapay zekâyı, geleceğin toplumunu ve komünizmi tartıştık.

Programda, bilimsel sosyalizmin gelecekteki başarısının en önemli dayanaklarından birinin yapay zekânın giderek büyüyen hesaplama ve planlama gücü olacağını savundum.

İnsanlığın ihtiyaçlarını, kaynaklarını ve üretim kapasitesini büyük ölçekte hesaplayabilen sistemler, toplumsal planlamanın önündeki tarihsel güçlüklerin aşılmasında belirleyici bir rol üstlenecektir.

Bu yazıya konu olan gelişme Çin’den geldi.

YAPAY ZEKÂNIN ‘DENGFENG’İ

Çin, yapay zekâ alanındaki teknolojik bağımsızlık hamlesinde yeni bir eşiği geçti. Ülkenin tamamen yerli bileşenlerle geliştirilen ilk yüz bin kart sınıfındaki yapay zekâ süper kümesi, Henan eyaletinin merkezi Zhengzhou’da hizmete alındı.

Sistemin adı Dawning 8000 – Dengfeng. “Dengfeng” sözcüğü Türkçeye “zirveye ulaşmak” veya “doruklara çıkmak” şeklinde çevrilebilir. Bu isim, Çin’in ulaştığı teknolojik düzeyi anlatmakla kalmıyor. Aynı zamanda önüne koyduğu hedefi de ilan ediyor.

Dawning 8000’in gücü, yüz bin yerli yapay zekâ hesaplama kartına dayanıyor. Fakat onu önemli kılan yalnızca kart sayısı değil. İşlemcileri, hesaplama sistemleri, bağlantı ağı, veri depolama altyapısı, soğutma teknolojisi, uygulamaları ve hizmet katmanları Çin’de geliştirilmiş durumda. Bir başka ifadeyle Çin, yabancı bir üreticiden satın aldığı gelişmiş çipleri aynı binada toplayarak büyük bir bilgisayar kurmadı. Çipten soğutmaya, ağdan yazılıma kadar bütünlüklü bir yerli teknoloji altyapısı oluşturdu.

ABD’nin Çin’e uyguladığı yarı iletken ve gelişmiş hesaplama teknolojisi ambargosu düşünüldüğünde, bu ayrıntı sistemin büyüklüğünden daha önemlidir.

YÜZ BİN KART TEK BİLGİSAYAR

Oysa yüz bin hesaplama kartını aynı sistem içinde verimli biçimde çalıştırmak, güçlü bir........

© Aydınlık