We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Η ομιλία του Ευάγγελου Βενιζέλου στην παρουσίαση του βιβλίου του Γιάννη Βούλγαρη

1 0 0
09.09.2019

Ευ. Βενιζέλος: Αγαπητές φίλες και αγαπητοί φίλοι, σας ευχαριστώ θερμά για την παρουσία σας εδώ, στο φιλόξενο κτήμα Μερκούρη. Ευχαριστώ τον κ. Κανελλακόπουλο που μας υποδέχεται εδώ, στο παραδοσιακό και διάσημο οινοποιείο και μας το διαθέτει για να αποστάξουμε το βιβλίο του Γιάννη Βούλγαρη. Χαίρομαι πραγματικά, γιατί ο Νίκος Αλιβιζάτος και οι φίλοι μας του Πύργου, είχαν την πρωτοβουλία αυτή και μας προσέφεραν ένα πολύ ωραίο Σαββατοκύριακο, κυρίως όμως την ευκαιρία να συναντηθούμε εδώ. Μας πρόλαβε και μας προκατέλαβε ο Μιχάλης Μητσός λέγοντας ότι «απλώς ένα βιβλίο θα παρουσιάσουμε». Ξέρετε τη γνωστή ιστορία, ότι πάει κάποιος για ένα πακέτο τσιγάρα και κάνει 50 χρόνια να γυρίσει. Άρα όλα είναι στη ζωή ενδεχόμενα.

Μ. Μητσός: Μας κάνετε να ελπίζουμε.

Ευ. Βενιζέλος: Ή να φοβάστε, ανάλογα.

[γέλια]

Ευ. Βενιζέλος: Χαίρομαι γιατί προηγήθηκε ο Κώστας Σημίτης με τον συστηματικό λόγο του, που έδωσε, νομίζω, μία πάρα πολύ καλή αίσθηση του βιβλίου που παρουσιάζουμε, του βιβλίου του Γιάννη Βούλγαρη, με τον εύγλωττο τίτλο «Ελλάδα: μία χώρα παραδόξως νεωτερική». Θα προσπαθήσω, παρουσιάζοντας το βιβλίο και σχολιάζοντάς το, να συμπληρώσω τον τίτλο, αλλά θέλω να σας πω εξαρχής το συμπέρασμά μου, «η Ελλάδα, μία χώρα παραδόξως νεωτερική εις πείσμα της κοινωνίας της», ή έστω «εις πείσμα ενός μεγάλου μέρους της κοινωνίας».

Το βιβλίο του Γιάννη Βούλγαρη είναι, θα μου επιτρέψετε να χρησιμοποιήσω τον όρο, μία επιστημολογική αναψηλάφηση. Δηλαδή επανεξετάζει και αναδεικνύει πρωτίστως τον ιδεολογικό χαρακτήρα των θεωριών που έχουν παρουσιασθεί -για τη συγκρότηση του ελληνικού κράτους, της ελληνικής οικονομίας και της ελληνικής κοινωνίας- την περίοδο της μεταπολίτευσης και, κυρίως, μέχρι την έκρηξη της κρίσης. Άρα, ας πούμε συμβατικά, μέχρι το 2008.

Αντιλαμβάνεσθε ότι ένα τέτοιο βιβλίο λειτουργεί εκ των πραγμάτων ως προοίμιο σε μία μεγάλη άσκηση εθνικής αυτογνωσίας που πρέπει να διεξαχθεί με την ευκαιρία του εορτασμού των 200 ετών από την Παλιγγενεσία. Βεβαίως, εδώ συμβαίνουν ταυτοχρόνως δύο πράγματα. Επανεξετάζουμε αυτό καθ’ εαυτό το αντικείμενο, τον τρόπο με τον οποίον συγκροτείται η Ελλάδα ως κράτος και τοποθετείται στον κόσμο, αλλά και τον τρόπο που η μεταπολίτευση -τα τελευταία σχεδόν 50 χρόνια- προσλαμβάνει τον συλλογικό εαυτό μας. Άρα έχει μεγάλο ενδιαφέρον η συζήτηση αυτή. Οι θεωρητικές, συνεπώς, προσεγγίσεις αυτής της περιόδου, της μεταπολίτευσης, αφορούν και την πρόσληψη της Επανάστασης της Ανεξαρτησίας.

Ο Γιάννης Βούλγαρης παρουσιάζει τα βασικά μεταπολιτευτικά στερεότυπα. Αφιερώνει, λοιπόν, το πρώτο μέρος του βιβλίου του σε μία καλοπροαίρετη, αλλά αυστηρή, κριτική στα μεγάλα ερμηνευτικά σχήματα που κυριάρχησαν στη μεταπολίτευση. Το πρώτο σχήμα είναι οι μαρξιστικές προσεγγίσεις, που βασίζονταν στην κεντρική θέση ότι το 1821 ήταν μία ατελής αστική επανάσταση, υπήρξε συνολικά μία ατελής υπαγωγή στο καπιταλιστικό μοντέλο ανάπτυξης και ότι το καθοριστικό στοιχείο ήταν η απουσία της λεγόμενης εθνικής αστικής τάξης. Για να θυμηθούμε τα τρία παραδοσιακά κόμματα στα οποία αναφέρθηκε προηγουμένως ο Κώστας Σημίτης, το αγγλικό, το γαλλικό, το ρωσικό, αυτή είναι μία σχολή σκέψης γαλλοτραφής, πρωτίστως, η οποία έχει προφανείς εκλεκτικές συγγένειες με την αντίληψη που ονομάζουμε, εν ευρεία εννοία, μαρξισμό, αριστερά, κομμουνιστικό κίνημα και μία κατά βάθος έκδηλη –κατά βάθος έκδηλη, αντιφατικό αλλά χρήσιμο– συμπάθεια σε αυτό που ακόμα λειτουργούσε ως σοβιετικό μοντέλο, γιατί αυτό έπαψε να υπάρχει πολύ πρόσφατα, το 1990.

Το δεύτερο ρεύμα, κατά το Γιάννη Βούλγαρη, είναι οι εκσυγχρονιστικές και φιλελεύθερες απόψεις που επιμένουν στην εκδοχή πως τα αρχαϊκά στοιχεία καθηλώνουν τη χώρα. Άρα, υπάρχουν αποκλίσεις από το ευρωπαϊκό πρότυπο που δεν έχουν θεραπευθεί και χρειάζονται μία παρέμβαση εκσυγχρονιστική. Συμβαίνει αυτοί που έχουν αναπτύξει τις απόψεις αυτές –δεν θα τους αναφέρω τώρα για να μην τους αδικήσω, το κάνει με πολύ έντιμο και συστηματικό τρόπο ο Γιάννης Βούλγαρης– να είναι κυρίως Έλληνες επιστήμονες αγγλοαμερικανικής εκπαίδευσης και αντίληψης.

Ο κοινός παρανομαστής αυτών των δύο προσεγγίσεων είναι ότι και από τις δύο πλευρές καλλιεργείται ένα σύμπλεγμα που θα μου επιτρέψετε να το ονομάσω, και μη σας φανεί πολύ λόγιο, «σύμπλεγμα τυπολογικής κατωτερότητας». Σε σχέση με τις κυριαρχούσες τυπολογίες των κρατών, των κοινωνιών, των μοντέλων ανάπτυξης η Ελλάδα απέχει, άρα βρίσκεται σε μία κατάσταση κατωτερότητας. Αυτό, βεβαίως, εισπράττεται από την κοινωνία - συλλογική πρόσληψη- ως ένα σύμπλεγμα αποτυχίας , το οποίο είναι πάρα πολύ κρίσιμο.

Συμφωνώ με την κατάταξη αυτή, η περιγραφή και η κριτική θα έλεγα ότι είναι άψογη. Βέβαια, η δική μου αντίληψη είναι........

© Athens Voice