Kapitalizm, savaşsız olmaz. Hele onun en yüksek aşamasını oluşturan emperyalizm, savaşsız hiç olmaz. Ama iki savaş arası dönemler bulunabilir. Emperyalizm ve sosyalist blok arasındaki Soğuk Savaş’ın emperyalizm zaferiyle sonuçlanması, sermayeye öylesine bir genişleme alanı açtı ki, birkaç onyıl boyunca askeri araçlar politikanın ikincil araçları konumuna indi. Emperyalist yayılmanın başlıca aracı sermaye ihracı ve ekonomik nüfuz oldu. Emperyalist küreselleşme dönemi böyleydi. Elbette savaşsız bir dönem değildi. ABD emperyalizminin tek yanlı üstünlüğü, diğer emperyalistlerin hegemonya-altı konumu, keza uluslararası sermayenin genişleme döngüsü savaşları bir dönem için ikinci plana itmişti.

Ancak 2008’de ABD’de yaşanan ve tüm küresel ekonomiyi sarsan kriz, bunun tetiklediği kapitalizmin varoluşsal bunalımı, yeni dönemi başlattı: ABD’nin göreli hegemonya kaybı, Rusya’nın askeri, Çin’in ekonomik ve askeri yükselişi ile başlayan açık emperyalist rekabet dönemi. Serbest ticaret ABD’ye kazandırmak yerine daha ziyade Çin’e kazandırmaya başlayınca; gümrük tarifelerine geri dönüldüğünü gördük. ABD, tarifeleri bir silah olarak kullanmaya başladı. Askeri araçlar, Rusya’nın Ukrayna işgaliyle başlayıp, İsrail’in İran’a, ABD’nin Venezuela’ya saldırılarıyla süren, nihayet ABD – İsrail’in İran’a saldırısıyla doruğuna ulaşan bir öncelik kazandı. Artık emperyalizm, sorunları öncelikli olarak ve başat biçimde savaşla çözüyor. Elbette savaşla çözülen her bir sorun, yeni savaşları hazırlıyor. Emperyalizmin iki savaş arası hazırlık dönemi kesin olarak bitmiştir. Artık savaşa meyyal, savaşı esas alan, o anlamda savaşçıl (belligerent) bir emperyalist rekabet var. Bu bize 220. Yüzyıl başlarındaki, Sovyet-öncesi emperyalizmi anımsatıyor.

Sermayenin uluslararası genişlemesi durmasa da durağanlaştı, toplam ekonomik pasta dünya nüfusunun büyüme hızına kıyasla genişlemiyor, demek ki görece daralıyor. Dün ekonomik kaynaklarını militarizme ancak sınırlı ölçüde yatıran Almanya ve Japonya, yani dünyanın 3. ve 4. ekonomik güçleri,........

© Artı Gerçek