NEDİR BU ZORBALIKTAN ÇEKTİĞİMİZ! (1) |
AKRAN ZORBALIĞI
Önce “akran zorbalığı” nedir, tanımlayalım, ardından nasıl önlenebilir konusunda akıl yürütelim, çözüm üretmeye çalışalım:
Tanım:
Akran zorbalığı, bir çocuğun ya da gencin; yaşıtları tarafından kasıtlı, tekrarlayıcı ve güç dengesizliği içeren davranışlara maruz kalması, kesintili ya da sürekli tensel ve tinsel olarak biçimde mağdur edilmesidir. Bu olumsuz davranışlar, fiziksel, sözel, duygusal ya da dijital (siber) saldırılar biçimde karşımıza çıkmaktadır.
Akran zorbalığının temel belirtileri nelerdir?
Bir davranışın zorbalık sayılabilmesi için genellikle üç unsurun bir araya gelmesi, bir arada bulunması gerekir.
Kasıtlı yapılan zorbalıklarda bilerek ve isteyerek zarar verme amacı vardır. Bunun da temelinde acımasızlık ve zalimlik bulunmaktadır. Belirtilerden biri kasıtlı olma durumudur.
Zorbalık, süreklilik arz eder, tek seferlik değil, tekrar eden bir durum söz konusudur. Süreklilik belirtilerden bir diğeridir.
Güç dengesizliği vardır. Fiziksel anlamda daha güçlü olan, sosyal statüsü daha yüksek olan, yaşı daha büyük olan, çete söz konusu ise sayısal üstünlüğü olan ya da yapay zekayı daha iyi kullanan, dijital bakımdan daha avantajlı olan ön plana çıkabilmektedir. Gücü gücü yetene durumu söz konusudur.
Kısaca, akran zorbalığının, kasıtlı yapıldığını, süreklilik arz ettiğini, güç dengesizliğinin zorbalığa nedeni olduğunu söyleyebiliriz.
Zorbalık türleri
Fiziksel anlamda akran zorbalığı, vurma, itme, kakma, tekmeleme, yumruklama, tokatlama, yol kesme ve kişisel eşyasına zarar verme şeklinde gerçekleşmektedir. Bu fiziksel zorbalıktır.
Sözel zorbalık, alay etme, hoş olmayan lakaplar takarak, söverek, hakaret ederek ya da tehdit ederek aşağılama, küçük düşürme biçiminde gerçekleşmektedir.
Duygusal ya da sosyal (toplumsal) zorbalık, grup dışına iterek, arkadaş grubundan çıkartıp dışlayarak, hakkında asılsız dedikodular yayarak, teşhir ederek, yapay zekayı araç olarak kullanarak yapılmaktadır.
Siber zorbalık, telefon ya da bilgisayarların olanakları zorlanarak, sosyal medyada küçük düşürerek, hakaret dolu iletiler yayınlayarak, izinsiz fotoğraf, ya da görüntüler yayınlayarak yapılmaktadır.
Akran zorbalığına uğrayan çocuklarda olumsuz gelişmeler nelerdir?
Zorbalığa uğrayan çocukta giderek artan kaygı ve özgüven kaybı söz konusudur.
Çocuğun okul başarısında sürekli düşüş görülür. Başarısızlık, ilgisizlik, umursamazlık, dalgınlık ve dağınıklık dikkat çekici durumdadır.
Çocuk, zaman içerisinde depresyon ve içe kapanma gibi duygular geliştirmekte, bulunduğu ortama uyum sıkıntısı çekmektedir.
Okula gitme konusunda isteksizlik, derslerden soğuma söz konusudur. İlgi kaybı giderek artmaktadır.
Akran zorbalığına uğrayan çocukta ani duygu değişimleri başlar. Bunlar davranışlarına yansır, önceleri sakin görünen çocuk, giderek huzursuz ve huysuz hal alır.
Çocuğun okula ve arkadaşlarına yönelik yakınmaları artar. Dışlanma ya da çevresinde daralma gözlemlenir.
Zaman ilerledikçe, psikolojik (ruhsal) sorunlar ortaya çıkar ve sorunların dozu artar.
Topluma sağlıksız katkı, yaşama olumsuz katılım, isteksizlik, mutsuzluk, asıl suratlılık, yaşama sevincini kaybetme gibi durumlar söz konusudur.
Zorbalık yapan çocuklarda oluşan olumsuz etkiler nelerdir?
Zorbalık yapan çocuk ta huzursuz ve huysuzdur. Empati yapmadığı (kendini başkasının yerine koymadığı) için kendini rahat hissetmez, giderek suça yönelme eğilimi artar.
Başlangıçta basit, önemsiz, çocukça gibi görünen kimi zorbalıklar, ileriki yaşlarda şiddet eğilimine dönüşür, giderek yoğunluk kazanır, vazgeçilemeyecek hale gelerek, zorbalık eğilimli çocuğu bir suç makinasına dönüştürür.
İş bir kere çığırından çıkmaya görsün, alınacak önlemler zamanında alınmasın, kurallara uymama, aykırı davranma gibi davranışlar giderek gelişir ve kural tanımamaya, kuralları çiğnemeye yöneltir. Suç bir kere işlendi mi arkası gelecek demektir.........