Hüseyin Nihal Atsız’ın Cumhuriyet dönemiyle yaşadığı gerilim, çoğu zaman yüzeysel bir “rejim karşıtlığı” şeklinde yorumlanmıştır. Oysa Atsız’ın yazıları ve hayat çizgisi dikkatle incelendiğinde, meselenin Cumhuriyet rejiminin kendisinden ziyade, Cumhuriyet adına hareket eden kadroların zihniyeti ve uygulamalarıyla ilgili olduğu görülür. Atsız, devlet fikrine bağlı, disiplinli ve tarih sürekliliğini esas alan bir düşünürdür. Onun itirazları, ilkesel bir rejim reddinden değil; liyakat, ilim ahlâkı ve fikrî hürriyet konularındaki hassasiyetlerinden doğmuş gibidir. Ancak tüm servet-i Fünun aydınlarının ve Mehmet Akif’in dahil olduğu aydın kadronun II. Abdülhamid’i eleştirmesine ve kızıl Sultan olarak nitelemelerine rağmen Atsız bu despot yapıyı Gök Sultan olarak değerlendirmiştir.

Atsız’ın özellikle 1930’lu yıllarda kaleme aldığı yazılarda, üniversite ve kültür çevrelerinde oluşan yeni bir tipin eleştirisi dikkat çeker. “Z Vitamini” başlıklı yazısı bu bakımdan anahtar metinlerden biridir. Bu yazıda Atsız, bilgi ve emekle değil; dönemin siyasî rüzgârına uyum sağlama kabiliyetiyle yükselen bir zümreyi hicveder. Buradaki eleştiri doğrudan Cumhuriyet’e yönelmez; aksine Cumhuriyet’in bilim ve kültür alanında vaat ettiği nitelikli kadro idealinin, pratikte zedelendiğine işaret eder. Atsız’a göre ilmî yetkinlik yerine siyasî uyumun ödüllendirilmesi, uzun vadede hem üniversiteyi hem de devlet aklını........

© Antalya Son Haber