Eski Osmanlıca bir metin olmayan Atatürk'ün büyük eseri Nutuk'un genç kuşakların doğru anlayacakları şekilde okumaları için yapılan çevirisi yani Söylev, başarılı bir sadeleştirme örneğidir. Üç ciltlik Nutuk'taki çeviri yanlışları öze ait olmayıp biçimseldir. Çünkü çeviri işi yapılırken en önemli ilke, Söylev'in genç kuşaklarca anlaşılmasıdır. Nutuk'un çevirisi 1963'te Türk Dil Kurumu tarafından yapıldı. Dr. Mehmet Tuğrul, Salah Birsel, Cahit Öztelli çevirmiş ve kitabın ikinci cildinde Hamdi Olcay çalışmalara katılmış. TDK, Söylev çevirisi için yazdığı "Sunu"da çeviri gerekçesini şöyle açıklar; "Öyle ki, artık bugünün genç kuşakları, kendileri için en önemli bir ışık ve güç kaynağı olan bu büyük Söylev'i gereği gibi anlayamıyorlar. Çünkü Söylev'deki birçok sözcük bugün kullanımdan düştü. Birçok sözcük de eski anlamlarını yitirdi.""Sunu" yazısı şöyle bitiyor:"Türk Dil Kurumu, büyük kurucusu Atatürk'ün büyük Söylev'ini genç Atatürkçülere sunmakla kutsal bir ödev yaptığına inanmaktadır." Atatürk'ün kaleme aldığı Nutuk'un dili eski yazımızın düz yazı dilinin en güzel, en canlı örneklerinden biridir. Kitabın son sayfalarındaki "Gençliğe Hitabe" bir başyapıt niteliği taşır. Söylev'de kavramlar ve tanımlamalar hayranlık uyandırıyor. Örneğin Atatürk Hakkâri Milletvekili Mazhar Müfit Kansu'ya çektiği telgrafta "Meclisi Alî Millî" sözlerine yer veriyor. (s. 283) Nutuk'un çevirisinde "Yüce Millet Meclisi" diye çevrilmiş. "Yüce Ulusal Meclis" diye çevrilmemiş. Nutuk'ta çok zarif ifadeler dikkat çekiyor: Nutuk'ta (s. 176)'da geçen; "Hakipayinize isal kılınmak üzere Ali Fuat Paşa vasıtasıyla ..." Çevirisi "Ayağınızın toprağına ulaştırılmak üzere Ali Fuat Paşa aracılığıyı ile..." olan bu cümle Söylev çevirisinde "Sizlere ulaştırılmak üzere Ali Fuat Paşa aracılığı ile (s. 127) çevrilmiş. Yani Hakipayinize sözü, "size" diye çevrilmiştir. Söylev'deki "Meclisi Âli Millî" (Yüce Ulusal Meclis)'den ilham alarak Mecliste'ki "Hâkimiyet Milletindir" sözlerini ele almak istiyoruz. 30 Kasım 1925 tarihinde TBMM kürsüsünün arkasındaki duvara ''Hâkimiyet Milletindir'' yazılı levha asıldı. Sadeleştirilmiş anlamı "Egemenlik, kayıtsız şartsız Milletindir" biçimindeki bu ilke,TBMM'de kürsünün arkasındaki duvarda tamamı büyük harflerle yazılıdır ve "Türk Milleti" adına Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunu ilân eden Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin temel dayanağını oluşturmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 6. maddesi bu cümle ile başlar. Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin kurulmasında önderlik yapan Kemal Atatürk'e ait “Hâkimiyet bilâ kayd-u şart Milletindir.” sözünün günümüz Türkçesi ile söylenişidir. Türk Milleti olarak kullanılan ifadenin yerine kısaltmalı söyleyiş olarak kullanılan "Milletindir" ifadesi büyük harfle yazılır. Yüce Millet Meclisin........

© Anayurt