Enerjiyi üretmek yetmiyor |
Elektrik üretmek kadar, üretilen enerjiyi kayıpsız ve dengeli bir şekilde son kullanıcıya ulaştırmak da bir o kadar hayati. Ancak birçok ülkede, özellikle gelişmekte olan ekonomilerde, bu süreç ciddi verimlilik sorunlarıyla karşı karşıya. Enerji yalnızca tüketilmiyor; önemli bir kısmı sistem içinde kayboluyor ya da kayıt dışı şekilde kullanılıyor.
Bu noktada “kayıp” ve “kaçak” kavramlarını doğru ayırmak gerekiyor. Kayıp; teknik nedenlerle, yani iletim ve dağıtım hatlarındaki direnç, eski altyapı ya da sistem verimsizliği nedeniyle ortaya çıkan doğal bir azalmayı ifade eder. Kaçak ise doğrudan kayıt dışı tüketimi, yani sistemin dışında bırakılan kullanımı temsil eder. Biri teknik bir sorunken, diğeri ekonomik ve toplumsal bir meseledir.
Uluslararası veriler, gelişmiş ülkelerde elektrik kayıp oranlarının genellikle yüzde 5 ila 8 bandında seyrettiğini gösteriyor. Buna karşılık bazı gelişmekte olan ülkelerde bu oran yüzde 15’in üzerine çıkabiliyor. Bu fark yalnızca teknik altyapıyla açıklanamaz. Yönetim modeli, denetim kapasitesi ve toplumsal davranış biçimleri de belirleyici unsurlar arasında yer alıyor.
Ancak asıl dikkat çekici olan, bu kayıpların doğrudan faturaya yansımayan ama dolaylı olarak herkesin ödediği bir maliyet yaratmasıdır. Çünkü sistemde kaybolan ya da kayıt altına alınamayan her birim enerji, başka bir yerden telafi edilmek zorundadır. Bu da üretim........