Tekno-oligarşinin iç savaşı ve "iki yüzlü" yapay zeka |
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cenay Babaoğlu, Elon Musk’ın OpenAI’a açtığı davayı ve bu sürecin yapay zekanın geleceği açısından ne ifade ettiğini AA Analiz için kaleme aldı.
Teknoloji dünyasının kovanlarına çomak sokmayı seven Elon Musk, kuruluş sürecinde yer aldığı OpenAI şirketini ve şirket yöneticileri Sam Altman ile Greg Brockman’ı hedef alan davalarla gündemde. Davanın temelini kar amacı gütmeyen yapay zeka araştırmaları yürütmek amacıyla kurulan şirketin, Sam Altman yönetiminde kar odaklı ve kontrolsüz bir büyüme sürecine yöneldiği, ayrıca son dönemde Microsoft’tan aldığı yatırımlarla kuruluş amacından uzaklaştığı yönündeki iddialar oluşturuyor. Hatta Musk, duruşmalarda kontrolsüz ve aşırı hırslı yükselen yapay zekayı meşhur bilimkurgu filmdeki "Terminatör" benzetmesiyle tanımlayarak suçlamalarını insanlığa karşı suç noktasına kadar yükseltti.
Dijital gelecek nasıl şekillenecek?
Bu dava her ne kadar teknoloji devlerinin ve oligarklarının bir mücadelesi olsa da dijital geleceğin kimin elinde ve hangi niyetle şekilleneceğine dair bir tartışmayı da içeriyor. Arenanın bir yanında teknolojik gelişimde devlet-şirket egemenlik rekabetinin mücadele alanı, diğer yanında özgürlük-güvenlik dengesi, öbür yanında ise teknolojik gelişimin finansmanında bağımsızlık sorunu duruyor. Bu çatışmanın her yönünde üç boyutlu bir ayna misali başka bir açmaz bulunuyor. OpenAI’ın bağımsızlıktan istihbari-güvenlik çalışmalarında Pentagon’a hizmet sunar bir duruma gelmesi; veri ihlalleri ve algoritmik önyargılarıyla şirketin demokratik niteliğinin aşınması ve finansman zorunluluğu adı altında kar hırsıyla yön değiştirmesi gibi şirketin başlangıç noktasıyla rotası arasındaki makas, Musk’ı haklı çıkarıyor.
Bu tartışmada OpenAI popüler figür olan bir yansıma gibi görülebilir. Çıkan tartışmaların kaynağı olan finansman dikkate alındığında Microsoft, Amazon, Nvidia gibi diğer başat şirketler de sürecin içerisinde. Aslında istisnalar hariç Silikon Vadisi'ndeki teknoloji şirketlerinin birbirleriyle ilişkileri, ABD ve İsrail istihbarat örgütleriyle işbirlikleri, etik değerlere dair umarsızlıkları, toplumsal normlara dair vurdumduymazlıkları, kültürel değerlere yönelik tektipçi yaklaşımları başlı başına büyük sorunlar. Teknolojinin gelişimindeki rolleri de........