Okuduğunu anlamak: Eğitimin ve başarının temeli |
Eğitim yalnızca öğrencinin bir metni okuyabilmesi, bir sorunun cevabını bulabilmesi ya da sınavdan yüksek puan alabilmesi değildir. Eğitimin asıl amacı; okuyan, anlayan, sorgulayan, düşünen, yorumlayan ve öğrendiğini yaşamıyla ilişkilendirebilen bireyler yetiştirmektir. Bu nedenle okuduğunu anlama becerisi, eğitimin bütün alanlarını ilgilendiren temel bir beceridir.
Bir öğrenci bir metni sesli veya sessiz okuyabilir. Ancak okuduğu metnin ne anlattığını, hangi düşünceyi savunduğunu, verilen bilgiler arasındaki ilişkiyi ve metinden hangi sonuçların çıkarılabileceğini anlayamıyorsa, yalnızca kelimeleri okumaktadır. Gerçek okuma, kelimeleri görmekten çok anlamı kavramaktır.
Bu durum özellikle matematik ve fen bilimlerinde daha açık biçimde ortaya çıkmaktadır. Matematikte bir problemi çözmek için öncelikle sorunun doğru anlaşılması gerekir. Öğrenci soruda verilen bilgileri, istenen sonucu ve bilgiler arasındaki ilişkiyi kavrayamazsa en iyi matematiksel işlemi bilse bile doğru sonuca ulaşamayabilir. Aynı şekilde fen bilimlerinde bir deneyin sonucunu yorumlamak, bir bilimsel metni değerlendirmek veya bir tablo ve grafikten sonuç çıkarmak için güçlü bir okuduğunu anlama becerisine ihtiyaç vardır.
Dolayısıyla “Ben matematikte iyiyim ama Türkçede zorlanıyorum” şeklindeki yaklaşım çoğu zaman dersleri birbirinden tamamen bağımsız düşünmenin sonucudur. Çünkü matematik probleminin dilini anlamadan matematiksel çözüm üretmek; fen bilimlerindeki açıklamayı anlamadan bilimsel düşünmek kolay değildir. Dil, bütün öğrenme alanlarının ortak taşıyıcısıdır.
Günümüzde çocukların ve gençlerin bilgiye ulaşma biçimleri önemli ölçüde değişmiştir. Telefonlar, sosyal medya, kısa videolar ve hızlı tüketilen içerikler bilgiye ulaşmayı kolaylaştırırken, aynı zamanda uzun süreli ve dikkatli okumayı da zorlaştırabilmektedir.
Kısa ve hızlı içeriklere alışan bir öğrenci, uzun bir metni okumakta, metnin üzerinde düşünmekte veya bir düşüncenin gelişimini takip etmekte zorlanabilir. Oysa kitap okumak sabır ister. Dikkat ister.........