We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Borçla geçim denklemi bozuluyor

36 0 0
28.11.2018

Türkiye ekonomisi 2001’de yaşanan büyük krizin ardından başlayan ve IMF iş birliği ile yürütülen onarım programının getirdiği istikrarlı uzun büyüme döneminin sonuna gelmiş görünüyor. Adalet ve Kalkınma Partisi’nin 2002 kasım seçimlerinde tek başına iktidar olmasıyla başlayan uzun büyüme döneminin ilk aşamasında, yani 2003-2008 döneminde yıllık 5,9’luk, ikinci aşamasında, yani 2009- 2017 yılları arasında da yıllık yüzde 4,9 büyüme kaydedilmişti.

Gelir, istihdam, vergi, dolayısıyla kamu hizmeti artışı da yaratan bu istikrarlı büyüme dönemi, AKP’ye sürekli seçmen artışı getirdi. Büyüme performansının rüzgârı AKP’ye istediği politik İslam rejimini inşa etmede de büyük kolaylık sağladı.

Bu “tatlı hayat” döneminin en önemli özelliği Türkiye tarihinde görülmemiş boyutlarda dış kaynak girişi sağlamasıydı. 2001 krizi sonrası uygulanan onarım programının ortaya çıkardığı iç iklimin uygunluğu, dünyadaki likidite bolluğu ile çakışınca küresel kriz öncesinin yıllık yüzde 6’ya yaklaşan büyümesinin yelkenlerini dış kaynak girişi doldurdu. 2009’dan sonra da küresel kriz ateşini kontrol için ABD’de, AB’de izlenen genişlemeci para politikalarının sağladığı kaynak bolluğu Türkiye gibi ülkelerin dış kaynak teminlerini kolaylaştırdı ve Türkiye bu dönemin yüzde 5’e yakın istikrarlı büyümesinin kaynağını da yine bu elverişli dış konjonktürde buldu.

Ancak 2014 sonrasında dışarıdaki genişlemeci politikaların son bulacağının ve faizlerin artırılacağının ilanı ile birlikte “tatlı hayat” döneminin sona erdiğine dair sinyaller gelmeye başladı ve Türkiye bu dönemi 2017 sonuna kadar uzatabilmesine rağmen 2018 krizini önleyemedi. Merkez Bankası’nın ödemeler dengesi verilerine göre 2018’in ilk dokuz ayında dışarıdan para girişi yerine, 4,2 milyar dolarlık net dış kaynak çıkışı yaşandı.

Geride kalan uzun büyüme döneminde sağlanan dış kaynağın yaklaşık dörtte birlik kısmı hane halklarına kredi olarak kullandırılmıştı. Böylece, özellikle 2003 sonrası, Türkiye toplumu hiç alışık olmadığı kredili yaşama alıştı. Konut, taşıt, ihtiyaç kredileri adları altında tüketici kredileri hızla yaygınlaşırken kredi kartı kullanımı ve kart üstünden........

© Al Monitor