Türkçede öyle güzel söz ve sözcükler vardır ki, duyanları hayran bırakır. Örneğin "soylu" ve "soysuz" sözcükleri gibi.

Soylu sözcüğü bir geçmişi, öyküsü ve anlamı olan olay ve durumlar için kullanılırken, soysuz sözcüğü de tam tersi durum ve olaylar için kullanılır.

Bu yüzden 1 MAYIS'A böyle bakmak gerekecek, gelinen son yaşananlardan sonra.

Bu gün her yerde yaşanan ve kutlanan "1 Mayıs"ın kökenine ve dününe daha açık bir anlatım ile soyuna bakacak olursak, ne görürüz. 1 Mayıs İşçi Bayramı'nın Dünya ve Türkiye Tarihindeki yeri.

Dünyada 1 Mayıs'ın geçmişi, 1856'da, Avustralya Melbourne'de Taş ve inşaat işçileri, 8 saatlik iş günü talebiyle bir yürüyüş düzenlerler; bu dünya tarihinde 1 Mayıs’ın ilk adımı sayılır

Daha sonra 1886'da ABD Chicago'da tekstil işçileri günlük 12 saat, haftada da 6 gün çalışmaya karşı, 8 saat çalışma isteği ile 500 bin işçi iş bırakır. 

Çalışma koşullarının zorluğu, geniş çalışan, işçi kesiminde büyük rahatsızlık yaratır ve 1 Mayıs'taki direnişi sürdürürler. Bu kez de, 4 Mayıs 1886'da Chicago'daki Haymarket Meydanındaki gösteriler sırasında olaylar çıkar, polis ve işçiler ölür, bunun üzerine. 4 işçi lideri (Albert Parsons, Adolph Fischer, George Engel, August Spies) idam edilir.

Sanayi Devriminin etkisi ile ortaya çıkan bir emekçi kesim ve işçi sınıfı var olmuştur, bunun sonucunda da, 1889'da Paris'te toplanan II. Enternasyonal’de, Fransız işçi temsilcisinin önerisiyle 1 Mayıs “Uluslararası Birlik, Mücadele ve Dayanışma Günü” ilan edilir ve İlk küresel kutlama da 1890 yılında yapılır.

Çalışanların günlük 8 saatlik çalışma isteği ve mücadelesi 19. yüzyılın başlarında başlasa da, yasal olarak kabulü ve uygulanması ancak 20. yüzyılın başlarına denk gelir. 

Özellikle 1 Mayıs 1886'da ABD'de başlayan büyük grevlerin ardından, 1916'da Avusturalya Viktorya'da 8 Saat Çalışma Yasası uygulaması ile diğer ülkelere de yayılmıştır. 

Türk tarihi açısından olaya bakar isek, İlk kutlama 1911 Selanik’te tütün, pamuk ve liman işçileri tarafından yapılmıştır, bunu 1912 yılında İstanbul’da yapılan kutlama izlemiştir.

Osmanlı'nın Üsküp ve Selanik gibi bazı yerlerinde, Türk, Rum, Yahudi, Bulgar işçiler kol kola........

© Akdeniz Gerçek