İran uluslararası gündemde |
ABD'nin Venezuela'ya müdahalesinin geri plana itilip, İran'daki gelişmelerin uluslararası gündemde ön plana çıkarıldığı görülüyor. İran’da 28 Aralık'tan bu yana süren rejim karşıtı gösterilerde bilanço her geçen gün daha da ağırlaşıyor. 180 kentte toplam 512 noktada devam eden eylemlerde ölü sayısının 538'e yükseldiği, 10 bin 600'den fazla kişinin de gözaltına alındığı belirtiliyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, Tahran yönetimi 'nin nükleer müzakereler konusunda kendisini aradığını belirtip “Onlarla görüşebiliriz, görüşmeden önce harekete geçmemiz gerekebilir" ifadesini kullanarak askeri müdahale sinyali verdiği ve elindeki güçlü seçeneklerden söz ettiği öne çıkarılıyor.
İran Cumhurbaşkanı Pezeshkian' ın ise, "Müesses nizam halkı dinlemeye hazır." diyerek İranlılara “yağmacılar ve teröristlerden uzak durma” çağrısında bulunduğu, “Yabancı güçlerle bağlantılı teröristler masum insanları öldürüyor, camileri yakıyor ve kamu mallarına saldırıyor” şeklindeki açıklamalarına işaret ediliyor.
İran Genel Başsavcısı Muhammed Muvahhidi Azad’ın da göstericileri hedef alarak, gösteri yapanların “Allah düşmanı” olarak sayılabileceğini ve suçlanabileceğini söylediği ifade ediliyor... İran devlet televizyonu protestoculara yardım edenlerin bile bu suçla yargılanabileceğini söylemiş.
İran'ın her eyaletine yayılan protestolar şiddetlenirken Tahran yönetiminin göstericilere karşı İran Devrim Muhafızlarıyla güç kullanmanın yanında interneti kesme gibi hamleler de yaptığı gözleniyor.
Öte yandan, uzmanlar, geçmiş yıllarda da protestoların gerçekleştiği, ancak bu yılki protestoların ölçeğinin daha önce görülmemiş düzeyde olduğu görüşünde. Mitinglerin sadece İran'ın büyük şehirlerinde düzenlenmediğini, "birçok insanın adını hiç duymadığı" küçük kasabalara da yayıldığı söyleniyor. Örneğin, 2022 hareketi kadın meselesiyle başlamıştı.
Ancak diğer şikayetler de bu harekete yansımıştı. Aralık 2025'te ise protestoların ekonomik gibi görünen meselelerle başladığı ve çok kısa süre içinde ortak mesajlar taşımaya başladığına dikkat çekiliyor. Protestoların ülkenin batısındaki en yoksul bölgelere de yayıldığına işaret ediliyor.
Sokaklarda yürüyenlerin “Diktatöre ölüm!" sloganları attıkları, İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in ve başında bulunduğu rejimin önde gelen isimlerinin görevden alınmasını talep ettikleri uluslararası medyaya yansıyor.
2022 protestolarının lidersiz gibi göründüğünü ve bu yüzden kısa sürede söndüğünü hatırlatanlar, mevcut gösterilerde ise bazıları 1979'da devrilen ülkenin devrik şahının oğlu olan sürgündeki Rıza Pehlevi gibi, yürüyüşleri uzaktan şekillendirmeye ya da yönetmeye çalışan isimlerin var olduğuna dikkat çekiyorlar.
"Bu, protestoların neden daha uzun süre devam ettiğini kısmen açıklayabilir. Mevcut protestolarda Pehlevilerin geri dönüşünü talep eden sloganlar, her zamankinden daha fazla duyuluyor."........