Tarih boyunca bazı ülkeler ve etnik gruplar, büyük güçlerin (Emperyal ya da küresel hegemonya aktörlerin) desteğine güvenerek politika yürütmüş; ancak çıkar dengeleri değiştiğinde, bu desteği kaybedip zor durumda kalmıştır. Bu aslında hiç de şaşırtıcı değildir. Asıl şaşırtıcı olan, bu tarihsel gerçeği bildikleri halde, tekrar tekrar emperyalistlerin oyununa gelenlerdir.

Büyük güçler destek verirken, genellikle “kendi jeopolitik çıkarlarını” gözetir.

Destek çekildiğinde veya çıkarlar değiştiğinde, bağımlı ülkeler, askeri, ekonomik ve siyasi çöküş yaşayabilir.

Bu durum özellikle vekâlet savaşlarında, soğuk savaş rekabeti sırasında belirgindir.

Tarihte, “büyük güçlere güvenip, çıkar dengesi değişince zor durumda kalan” ülkelere birkaç örnek verirsek;

Afganistan: (2001-2021 hükümeti) Amerika ve NATO desteğiyle ayakta kaldı. 2021’de Batı çekilince Taliban kısa sürede kontrolü ele geçirdi.

Irak (Saddam dönemi): 1980’lerde İran’a karşı Batı’dan dolaylı destek gördü. Ama 1990’da Kuveyt’i işgal edince yalnızlaştı. 2003’de ABD müdahalesiyle rejim devrildi.

Libya: 2000’lerde Batı ile ilişkilerini düzeltmişti. 2011’de NATO müdahalesi sonrası rejim yıkıldı. Uzun süreli iç savaş ve bölünme yaşandı.

Gürcistan: Batı ve NATO ile yakınlaştı. 2008’de Rusya ile savaşta, doğrudan askeri destek alamadı. Yalnız bırakıldı.

Ukrayna: Batı ile........

© Akdeniz Gerçek