KBRN Düşündürdükleri |
Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Güzel Sanatlar ve Tasarım Fen Hemşirelik İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat
Güzel Sanatlar ve Tasarım
İktisadi ve İdari Bilimler
"HAYATI: doğal bir OKUyuşla; PAYLAŞmak"
KBRN DESTEKÇİSİ VE GÜNLÜK HAYATTA FARK ETMEDEN İÇİNDE YAŞADIĞIMIZ RİSKLER
KBRN denildiğinde çoğumuzun aklına savaşlar, büyük kazalar veya felaket senaryoları gelmektedir. Kimyasal olarak zehirli maddeler sinir sistemini felç etmekte, ciltte yanık yapmakta, nefes almayı zorlaştırmakta, kana karışarak organlara zarar vermekte; Biyolojik olarak belirtileri sonradan da ortaya çıkabilen bakteri, virüs ve mikroplar, genlerin etkilenmesi; Radyolojik olarak radyasyon, canlı organizmalar veya onların toksinleriyle oluşmakta, hastalıklar yapmakta ve yaymakta; Nükleer olarak atomlar, santral kazaları vb. etkileri düşünülebilir.
Kimyasal gazlar, salgın hastalıklar, radyasyon ya da nükleer olaylar… Tek cümleyle KBRN, görünmez ama çok tehlikeli olabilen kimyasal zehirler, mikroplar, radyasyon ve nükleer olayların genel adlandırması olarak düşünülebilir.”
“Tevekkül (Allah’a güvenme), esbabı (sebepleri) bütün bütün reddetmek değildir. Belki, esbabı, dest-i kudretin (Allah’ın kudret elinin) perdesi bilip riayet ederek (uyarak); esbaba teşebbüs (sebepler başvurma) ise, bir nevi dua-yı fiilî telâkki ederek (gerekli şartları ve sebepleri yerine getirme kabul ederek), müsebbebatı (sebeplerin sonuçlarını) yalnız Cenâb-ı Haktan istemek ve neticeleri Ondan bilmek ve Ona minnettar olmaktan ibarettir.” Bize bir şey olmaz demek rahatlatıcı olabilir ama gerçekçi değildir. Kimyasal sızıntılar, salgın hastalıklar, radyasyon olayları ya da nükleer kazalar… Bunlar her gün olmaz; fakat olduğunda hazırlıklı olanla olmayan arasındaki fark çok büyük olur. Mesele korkmak değil, bilerek ve hazır olarak yaşamaktır.
Geçmişte yaşanan COVID-19 bize çok önemli bir ders vermiş olmalıdır. Görünmeyen bir tehlike, hayatı tamamen değiştirebilir. Aynı şekilde Çernobil Nükleer Kazası da gösterdi ki, doğru davranışlar hayat kurtarır, yanlışlar ise riski büyütür.
Şunu açıkça söyleyelim: KBRN olayları nadirdir. Ama “nadir” olması, “hazırlıksız yakalanabiliriz” gerçeğini değiştirmez. Üstelik alınacak tedbirler yapılamaz, ya da karmaşık değildir. Aksine, herkesin yapabileceği şeylerdir. Bir vatandaş olarak yapmamız gerekenler şunlar olabilir:
Öncelikle panik yapmamak ve bilginin doğru olduğuna güvenmektir. Resmi açıklamaları takip etmek, kulaktan dolma bilgilerle hareket etmemek hayatımız için önemlidir.
İkincisi, küçük ama etkili hazırlıklar yapmak. Evde birkaç günlük su, basit bir maske, bir fener… Bunlar basit görünebilir ama kriz anında büyük bir boşluğu doldurabilir. Hazırlık, korkunun değil, aklın göstergesidir.
Üçüncüsü, doğru refleksi bilmek. Böyle bir durumda yapılacak şeyler aslında çok basittir:
Uzaklaşmak, korunmak ve beklemek. Yani tehlikeden uzaklaş, kapalı bir alana gir, kendini temizle ve resmi yönlendirmeleri takip et.
Unutmayalım: KBRN olaylarında ilk dakikalarda yapılan doğru hareketler, sonucu belirler. Bu yüzden “o an ne yapacağım?” sorusunun cevabını önceden bilmek gerekir. Bu bir sorumluluk meselesidir. Kendimiz için, ailemiz için, çevremiz için… Bilinçli olmak zorundayız. Çünkü hazırlıklı olmak hayatımıza güven ve emniyet verir.
Oysa gerçek şu ki KBRN sadece olağanüstü durumların konusu değildir. Günlük hayatın içinde, fark etmeden maruz kaldığımız pek çok küçük etki de bu başlık altında değerlendirilebilir.
Bu bir korku yazısı değil, farkındalık değerlendirmesidir. Çünkü mesele korkmak değil; neyle karşı karşıya olduğumuzu bilerek, daha bilinçli yaşamaktır.
Bugün nefes aldığımız havayı düşünelim. Bu hava sadece oksijenden ibaret değildir. İçinde egzoz gazları, sigara dumanı, parfüm kokuları ve hatta yaşadığımız ortamdan kaynaklanan biyolojik unsurlar vardır. Yani aslında her gün, fark etmeden küçük dozlarda kimyasal ve biyolojik etkilere maruz kalıyoruz.
EGZOZ GAZLARI: SESSİZ KİMYASAL MARUZİYET
Şehir hayatının vazgeçilmezlerinden biri olan araçlar, egzoz gazlarıyla sürekli bir kimyasal yayılım meydana getirmektedir. Karbon monoksit, azot oksitler ve ince partiküller… Bunlar gözle görülmez ama solunum sistemine doğrudan etki etmektedirler. Üstelik bu etkilenme ve maruziyet tek seferlik değil, sürekli ve tekrarlayıcıdır.
Egzoz gazı bir KBRN felaketi değildir; ancak kimyasal (K) açıdan bakıldığında, şehirlerde yaşayan insanlar için düşük dozda ama sürekli bir etkileşim ve maruziyet kaynağıdır. Bu yüzden “zararsız” değil, “alışılmış” bir risktir.
SİGARA: ANLIK VE YOĞUN KİMYASAL ETKİ
Sigara ise bu tablonun en belirgin örneklerinden biridir. Yakılan her sigara, bulunduğu ortama doğrudan kimyasal yük bırakmaktadır. Üstelik bu sadece içen kişiyi değil, aynı ortamda bulunan pasif içicileri daha da çok etkileyen zehirdir.
Yakın zamanda yaşanan COVID-19 süreci bize şunu açıkça göstermektedir: Solunum sistemi güçlü olmayan bireyler, çevresel risklerden daha fazla etkilenmektedir. Sigara, tam da bu noktada, bireyin direncini azaltan önemli bir faktördür.
Sigara, küçük ölçekte ama yoğun bir kimyasal etkileşim ve maruziyettir. KBRN olmasa bile; ancak KBRN türü risklere karşı vücudu daha savunmasız hale getirmektedir. Sigarada daha çok akciğer kanserine sebep olan ne vardır?
PARFÜMLER: GÖRÜNMEYEN AMA SOLUNAN KİMYASALLAR
Günlük hayatta masum görülen bir diğer unsur da parfümlerdir. Hoş kokulu olmaları, zararsız oldukları anlamına gelmez. Parfümler uçucu kimyasallar içermekte ve solunum yoluyla vücuda girmektedir.
Çoğu zaman düşük risklidir. Ancak kapalı ortamlarda yoğun kullanıldığında baş ağrısı, alerji ve solunum hassasiyetine neden olabilmektedirler. Özellikle hassas bireyler için bu durum daha belirgin hale gelmektedir.
Bu nedenle parfümler de kimyasal (K) kategorisinde, düşük dozlu ama gerçek bir etkileme ve maruziyet misalidir.
EVCİL HAYVANLAR: BİYOLOJİK DENGE MESELESİ
Aynı evde köpek, kedi, kuş ve akvaryum balığı bulunması ise farklı bir boyut oluşturmaktadır. Bu durum kimyasal değil, daha çok biyolojik (B) açıdan değerlendirilebilir.
Ben üniversiteye gidene kadar evcil hayvanlarla iç içe yaşana birisi olarak onların halinden anladığımı ve onları yakından tanıdığımı ve yakın olduğumu biliyorum. Evcil hayvanlar solunumla karbondioksit üretmekte, tüy ve deri döküntüleri yaymakta ve doğal olarak mikroorganizmalar taşımaktadır. Bu, sağlıklı bir ortamda tehlike olmasa bile temizlik ve bakım yetersizse biyolojik yük riskini artırabilir.
Hayvanlardan insana bulaşabilen hastalıklar da bu başlık altında değerlendirilebilir. Mesela Kuş gribi gibi hastalıklar, biyolojik risklerin ne kadar ciddi olabileceğini göstermektedir.
Burada önemli olan şudur: Evcil hayvanlar risk değil, sorumluluktur. Doğru bakım ve hijyen ile bu riskler kontrol altına alınmalıdır.
KÜÇÜK ETKİLERİN BÜYÜK TOPLAMI
Tüm bu anlatılanlar bize şunu gösterir: KBRN sadece büyük ve nadir olaylardan ibaret değildir, olmamalıdır. Günlük hayatta maruz kaldığımız küçük etkiler de bu çerçevenin bir parçasıdır.
Egzoz gazı sürekli bir kimyasal etkidir.
Sigara yoğun bir kimyasal etkidir.
Parfüm düşük dozlu da olsa bir kimyasal etkidir.
Evcil hayvanlar ise kontrol edilmesi gereken biyolojik bir etkendir.
Tek başına bakıldığında bu etkiler küçük görünebilir. Ancak bir araya geldiklerinde, soluduğumuz havanın ve yaşadığımız ortamın kalitesini doğrudan etkilemekte olduklarını bilerek tedbirler almamız gerekebilir. Cehalet en büyük hastalıktır. Bilmek korkudan daha güçlüdür. Bu yazımızın amacı korkutmak değil, düşündürmektir. Çünkü gerçek koruma, panikle değil bilinçle sağlanır.
Hiçbirimiz egzozdan tamamen kaçamayız. Parfümü tamamen hayatımızdan çıkaramayız. Evcil hayvanlarla yaşamayı bırakmak zorunda değiliz. Ancak şunu yapabiliriz: Maruziyeti azaltmak, ortamı temiz tutmak ve doğru alışkanlıklar geliştirmek. Unutulmaması gereken en önemli şey şudur: KBRN sadece bir kriz anı konusu değildir. Aynı zamanda bir yaşam bilinci meselesidir.
Prof. Dr. Cahit Kurbanoğlu
KBRN: Ne Kadar Hazırız?
Işık ve Ses Gecikmesi Bize Ne Söyler?
Yorum Yap Cevabı İptal Et
Bir dahaki sefere yorum yapmam için adımı, e-postamı ve web sitemi bu tarayıcıya kaydedin.
Δdocument.getElementById( "ak_js_1" ).setAttribute( "value", ( new Date() ).getTime() );
KBRN: Ne Kadar Hazırız?
KBRN Tehditleri ve Sağlık Üzerine Tıbbi Bir Bakış:
KBRN Krizlerinde Manevi İlk Yardım: Görünmeyen Tehditlere Karşı...
KBRN. DİKOTOMİSİ- Nasıl Korunulur? Nasıl Yasaklanır?
KBRN ÇAĞINDA HEDEF ŞEHİRLER DEĞİL, SİSTEMLERDİR: Küresel Hazırlık...
Üniversiteyi Hayata, Üretime ve Geleceğe Yaklaştırmak
Hayaller ve Balon Siyaseti
Sistem Tasarımı Olmadan Reform Olmaz
Ortadoğu’da Termodinamik Çöküş: ABD-İsrail-İran Savaşı ve Jeopolitik Entropi
Üniversite Yönetimi Üzerine Notlar – 1
Toplam Ziyaretçi (Tekil Kişi): 2.070.138
Suyun Dini, Sosyal ve Kültürel Hayatımızdaki Yeri için Vahap Can
KBRN Krizlerinde Manevi İlk Yardım: Görünmeyen Tehditlere Karşı İçsel Dengeyi Sağlayan Destek için Mustafa naci kula
KBRN Krizlerinde Manevi İlk Yardım: Görünmeyen Tehditlere Karşı İçsel Dengeyi Sağlayan Destek için Prof.Dr. Muammer Cengil
KBRN Krizlerinde Manevi İlk Yardım: Görünmeyen Tehditlere Karşı İçsel Dengeyi Sağlayan Destek için Murat arar
Üniversiteyi Hayata, Üretime ve Geleceğe Yaklaştırmak için Psikiyatr Dr.Bülent Demirbek
KBRN ÇAĞINDA HEDEF ŞEHİRLER DEĞİL, SİSTEMLERDİR: Küresel Hazırlık Düzeyi ve Türkiye’nin Stratejik Dayanıklılık Analizi için Metin Çet
Sosyal Medya Fenomeni Kübra Karaaslan’ın Vefatı Üzerine: Bir Acı, Bir Soru, Bir Hakikat için Prof.Dr. Muammer Cengil
Sosyal Medya Fenomeni Kübra Karaaslan’ın Vefatı Üzerine: Bir Acı, Bir Soru, Bir Hakikat için Prof.Dr. Muammer Cengil
Sosyal Medya Fenomeni Kübra Karaaslan’ın Vefatı Üzerine: Bir Acı, Bir Soru, Bir Hakikat için Prof.Dr. Muammer Cengil
Sosyal Medya Fenomeni Kübra Karaaslan’ın Vefatı Üzerine: Bir Acı, Bir Soru, Bir Hakikat için Ümmü Ebrar Güneş
Ayın Konusu: 2023 Seçim Değerlendirmesi (12)
Ayın Konusu: 2024 Yerel Yönetim Seçim Sonuçlarının Değerlendirilmesi (13)
Ayın Konusu: Acil Durumlara Hazırlıklı mıyız? (11)
Ayın Konusu: Adaletin Üstünlüğü (25)
Ayın Konusu: Ahlak, Adalet ve Bilim İlişkisi (14)
Ayın Konusu: Akademik Kültürde Kaybedilen Değerler (15)
Ayın Konusu: Akademik Yayınlarda Hakemlik (13)
Ayın Konusu: Akademisyenden Üniversite Öğrencilerine Tavsiyeler (22)
Ayın Konusu: Akademisyenlerde Motivasyon Eksikliği (15)
Ayın Konusu: Akademisyenlerin 2023 Seçimine Bakışı (11)
Ayın Konusu: Anayasa Değişikliği (8)
Ayın Konusu: Asistan Eğitimi; Sorunlar – Çözümler (19)
Ayın Konusu: Bilim-Din İlişkisi (18)
Ayın Konusu: Bilim-Siyaset İlişkisi (16)
Ayın Konusu: Bilim, Din, Sanat Dili: Türkçe (13)
Ayın Konusu: Bilinç oluşturmak \ Algı yönetmek (11)
Ayın Konusu: Bir Temel Sorun Olarak: AHLAK (22)
Ayın Konusu: Bir Temel Sorun Olarak: EŞİTLİK ANLAYIŞIMIZ (16)
Ayın Konusu: Bir Temel Sorun Olarak: YALAN (20)
Ayın Konusu: Cezasızlık Algısı (12)
Ayın Konusu: Covid-19 Pandemisinin İnsanlığa Mesajları (32)
Ayın Konusu: Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (12)
Ayın Konusu: Cumhuriyet ve Demokrasi (17)
Ayın Konusu: Doğrudan Demokrasi (12)
Ayın Konusu: Dünyadaki Siyasi Süreçler ve Türkiye (7)
Ayın Konusu: Enflasyon: Nedenleri ve Çözüm Önerileri (9)
Ayın Konusu: Fikri; Üretme Hakkı ve İfade Hürriyeti (29)
Ayın Konusu: Gelir Dağılımı (14)
Ayın Konusu: Haksız Kazanç (12)
Ayın Konusu: Hegemonya (11)
Ayın Konusu: İklim Değişikliği (11)
Ayın Konusu: İnsanın Çoğaltma ve Biriktirme Tutkusu (17)
Ayın Konusu: İstişare (25)
Ayın Konusu: KBRN! Hazırlıklı mıyız? (6)
Ayın Konusu: Kumar – Bahis (9)
Ayın Konusu: Kuraklık: Türkiye’nin Su Yönetiminde Acil Ne Yapılmalı? (11)
Ayın Konusu: Liyakat (36)
Ayın Konusu: Milli Güvenlik Sorunlarımız (5)
Ayın Konusu: Milli Güvenlik Sorunu Olarak: "Geleneksel Din Anlayışı" (7)
Ayın Konusu: Milli Güvenlik Sorunu Olarak: “Liyakatli İnsan Yetiştirme” (23)
Ayın Konusu: Milli Güvenlik Sorunu Olarak: “Nüfus Artış Hızı” (5)
Ayın Konusu: Nasıl Bir Akademisyen? (17)
Ayın Konusu: Nasıl Bir Anayasa? (12)
Ayın Konusu: Nasıl Bir Belediye Başkanı? (15)
Ayın Konusu: Nasıl Bir Eğitim Sistemi? (19)
Ayın Konusu: Nasıl Bir Üniversite? (41)
Ayın Konusu: NATO (5)
Ayın Konusu: Nisâ Suresi 75. Ayet ve Müslümanlar (9)
Ayın Konusu: Oku’mak-Yaz’mak: Nasıl Anlamalı? (12)
Ayın Konusu: On Emir ve Yahudiler (8)
Ayın Konusu: Sağlık Sistemimizin Değerlendirilmesi (12)
Ayın Konusu: Siyasal Süreçler ve Tövbe (6)
Ayın Konusu: Sosyal Medya (13)
Ayın Konusu: Toplumsal Barışın Tesisi! Ama Nasıl? (18)
Ayın Konusu: Türkiye Cumhuriyeti'nin 100. Yılı (24)
Ayın Konusu: Türkiye ve Bilim (12)
Ayın Konusu: Türkiye'de "Planlama Sistemi": Sorunlar ve Çözüm Önerileri (13)
Ayın Konusu: Türkiye'nin "'İran Siyaset'i" Ne Olmalı? (7)
Ayın Konusu: Türkiye'nin En Temel Sorunu ve Çözüm Önerileri (16)
Ayın Konusu: Üniversitelerimizde İnterdisipliner Çalışma Kültürü (12)
Ayın Konusu: Uyuşturucu Sorunu (14)
Ayın Konusu: Yapay Zeka (13)
Ayın Konusu: Yazarların Gözünden Akademik Akıl Platformu (11)
Ayın Konusu: Yeni Doçentlik Başvuru Şartları (11)
Ayın Konusu: Yenidoğan (Hastane) Çetesi ile İlgili Değerlendirmeler (11)
Güzel Sanatlar ve Tasarım (26)
İktisadi ve İdari Bilimler (151)
İnsan ve Toplum Bilimleri (12)
Sağlık Bilimleri (50)
Sosyal Medya Hesaplarımız
Bilgi paylaştıkça artar, fikir paylaştıkça gelişir.
Yeni Aldığım Plaketin Öyküsü ve Bu Konudaki Düşüncelerim Nisan 6, 2026
Yeni Aldığım Plaketin Öyküsü ve Bu Konudaki Düşüncelerim
Hakuna Matata: Kırık, Rapor ve Maişet Derdi Nisan 6, 2026
Hakuna Matata: Kırık, Rapor ve Maişet Derdi
Işık ve Ses Gecikmesi Bize Ne Söyler? Nisan 6, 2026
Işık ve Ses Gecikmesi Bize Ne Söyler?
KBRN Düşündürdükleri Nisan 6, 2026
Yazar olarak giriş yapın
Çıkış yapana kadar beni içerde tut.
@2024 - Akademik Akıl Tüm Hakları Saklıdır. Sitede yer alan makaleler kaynak gösterilmeden paylaşılamaz.
Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Güzel Sanatlar ve Tasarım Fen Hemşirelik İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat
Güzel Sanatlar ve Tasarım
İktisadi ve İdari Bilimler
Bu websitesi kullanıcı deneyimini iyileştirmek için arkaplan datalarını anonim olarak tutmaktadır. Kabul etmek için yandaki butona tıklayabilirsiniz. Kabul Et KVKK Aydınlatma Metni