Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Fen Güzel Sanatlar ve Tasarım Hemşirelik Hukuk İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İnsan ve Toplum Bilimleri İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

İnsan ve Toplum Bilimleri

"HAYATI: doğal bir OKUyuşla; PAYLAŞmak"

Az Yiyorum Ama Şişiyorum: Bölgesel Kilonun Histamin Şifresi

Histamin: Bölgesel Kilonun ve Lipödem Direncinin Görünmeyen Dili

Kilo vermek uzun yıllar boyunca sadece kaloriyle açıklandı. Daha az ye, daha çok yak, tartıda düşüş bekle.

Ama bugün özellikle lipödemde, basen-kalça-bacak direncinde, alt karın şişliğinde ve inatçı ödem tablolarında bu bakış artık çok eksik kalıyor.

Çünkü her kilo fazlası sadece fazla yemekten kaynaklanmaz. Bazı bedenler kaloriyle değil, histamin yüküyle şişer, ağırlaşır ve direnç gösterir.

Histamin aslında vücudun tamamen yabancı olduğu bir madde değil. Bağışıklık sistemi, damar geçirgenliği, mide asidi dengesi ve inflamatuar yanıt üzerinde görevleri olan doğal bir moleküldür. Sorun, histaminin gereğinden fazla birikmesi ya da bedenin bu yükü yeterince temizleyememesiyle başlar.

Besinlerde histamin oluşumunun temel mekanizması oldukça nettir. Proteinli gıdalarda bulunan histidin adlı amino asit, bazı mikroorganizmaların ürettiği histidin dekarboksilaz enzimiyle histamine dönüşür.

Yani histamin çoğu zaman besinin içinde ilk andan itibaren var olan bir şey değil. Gıdanın bekleme, saklama, fermantasyon, bozulma ya da tekrar ısıtılma sürecinde oluşan bir biyokimyasal yüktür.

Bir besin tabağa geldiğinde masum görünebilir; ama tabağa gelmeden önce histamin yükü çoktan artmış olabilir.

Bu yüzden beklemiş balık, olgun peynir, şarküteri ürünleri, sucuk, salam, pastırma, fermente süt ürünleri, turşu, sirke, salamura ürünler, konserve gıdalar, beklemiş et-tavuk-balık yemekleri ve tekrar ısıtılan proteinli öğünler histamin açısından daha dikkatli değerlendirilmelidir.

Buradaki en kritik nokta şudur: Histamin oluşmuş bir gıda her zaman kötü kokmaz. Tadı bozulmuş gibi gelmeyebilir. Görüntüsü normal olabilir. Hatta kişi onu sağlıklı bir seçim sanabilir.

Ama histamin hassasiyeti olan bir bedende sonuç çok farklı olabilir.

Karında şişkinlik, bacaklarda ağırlık, yüzde kızarma, baş ağrısı, burun tıkanıklığı, kaşıntı, bağırsak hassasiyeti, çarpıntı, ödem artışı ve özellikle alt bedende dolgunluk hissi ortaya çıkabilir.

Bu nedenle düşük kalorili olmak, bir besini lipödemli beden için doğru hale getirmez.

Histamin meselesinin daha da önemli bir tarafı var. Bazı besinler kendi içinde yüksek histamin taşımayabilir. Fakat vücuda alındığında histamin salınımını tetikleyebilir ya da bedenin histamini temizleme kapasitesini zorlayabilir.

Yani iki ayrı durum vardır.

Bir besin doğrudan histamin içerebilir. Bir başka besin ise histamin içermese bile vücutta histamin salınımını artırabilir.

Bazı besinler histamin taşımaz; ama bedende histamin etkisi yaratabilir.

Domates, çilek, turunçgiller, kakao, çikolata, bazı kuruyemişler, yumurta beyazı, deniz ürünleri, alkol, katkı maddeleri, koruyucular ve renklendiriciler bazı hassas kişilerde histamin salınımını artırabilir. Bu etki herkeste aynı olmaz. Ama lipödemli, bağırsak hassasiyeti olan, ödem eğilimi yüksek veya inflamatuar yükü belirgin kişilerde tablo çok daha net hissedilebilir.

Kişi “çok az yedim ama şiştim” der.“Diyetimi bozmadım ama bacaklarım ağırlaştı” der.“Tartı değişmedi ama alt karnım ve basenim doldu” der.

İşte klasik diyet anlayışının göremediği nokta tam olarak burasıdır.

Mesele bazen ne kadar yediğin değil, yediğinin bedende neyi tetiklediğidir.

Lipödemde bu konu çok daha önemlidir. Çünkü lipödem yalnızca yağ dokusunun artması gibi okunamaz. Bu bedende doku daha hassastır. Ödem cevabı daha belirgindir. Lenfatik akış daha kolay zorlanır. Mikrodolaşım, inflamasyon ve bağırsak toleransı bölgesel görünümü doğrudan etkileyebilir.

Bu yüzden lipödemli kişi az yediği halde incelmekte zorlanabilir. Kalori açığı oluşturduğu halde basen, kalça, bacak, diz çevresi ve alt karın bölgesi aynı dirençle kalabilir.

Çünkü bazı bölgeler yağdan önce ödem, inflamasyon ve histamin yükü taşır.

Bu nedenle güncel diyet anlayışında sadece kalori saymak artık yeterli değil. Kalori bize besinin enerji değerini söyler. Ama o besinin ödem yapıp yapmadığını, inflamasyonu artırıp artırmadığını, histamin salınımını tetikleyip tetiklemediğini ve lipödemli dokuda nasıl bir cevap oluşturduğunu tek başına açıklamaz.

Bir yiyecek düşük kalorili olabilir ama histamin salınımını tetikleyebilir.Bir öğün sağlıklı görünebilir ama alt bedende şişkinlik yaratabilir.Bir fermente ürün........

© Akademik Akıl