We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Varujan (1884-1915) Lorca (1898-1936)

8 2 1
16.09.2021

Taniel Varujan'ın 'Ekmeğin Şarkısı’ndaki şiirler arasında biri bana bir başka şairi, Federico Garcia Lorca’yı çağrıştırdı. Şaşıp kaldım… Şimdi, bu iki şair de Akdenizli, biri doğusundan biri batısından. İkisi de otuzlarında kaybedilmiş. Benzerlik bitmiyor, ikisi de katledilmiş...

Taniel Varujan benim çok sevdiğim Batı Ermenicesi şairlerinden biri. Bunu, Kars doğumlu Doğu Ermenicesi şairi Yeğişe Çarents’i unutmadan söylüyorum. Tapındığı tanrıya isyan şiirinin (Dırdunç-Şikayaat) şairi Bedros Turyan’ı (1851-1872) unutmadan.

Eh, mınak parov Asdvatz u arev
Eh, hoşça kalın, Allah ve güneş
Allah’a sitem, ona ve güneşe elveda.

Misak Mezarentz (1886-1908)
Bir kır yolu üstünde
Eteğinde bir dağın
Yolcu yolu gözleyen
Bir kulübe olaydım
diyen şair. İkisi de o çağda şairin ince ruhunun nişanesi sayılan ince hastalıktan, veremden göçmüş.

Taniel Varujan’ın göçü öyle olmadı. Çankırı’dan şair-yazar öteki birkaç tutsakla birlikte salıverilecekleri söylenerek çıkartıldıkları yolda hunharca katledilen şair o. Nasıl katledildiğini yazmaya dil-kalem dayanmaz. Dayanmaz ama dayansın, söylemek gerekir…

Taniel Varujan’ın az sayıda şiirini bilirim, bu da bana yeter. Zaten Ermenicem hele şiir anlamaya yetmez, derken, ARAS’tan 'Ekmeğin Şarkısı' kitabı geldi. Başlı başına bir pastoral destan, insan varlığının bel kemiği ekip-biçmenin, kağnının düvenin, sapın samanın, emeğin-alın terinin, buğdayın-unun, insanın, ekmeğin türküsü… Toprağa, tohuma, yaşamaya ve yaşama sevincine bir övgü, bir güzelleme. Ohannes Şaşkal çevirmiş Türkçeye.

Şimdi bakın, Varujan’a ve asıl konumuza dönmeden önce, bu insanı, Ohannes Şaşkal’ı bir konuşalım. Tuhaf bir kişidir Ohannes, AGOS’ta Ohan namıyla yayımlanan karikatürlerin çizeri. Kendi işi var, eczacı. Ama aynı zamanda şiir........

© Agos


Get it on Google Play