Küsen deniz, gökyüzünü terk eden kuşlar

Yaşar Kemal denince gözümüzün önüne önce Çukurova gelir. Pamuk tarlalarının üstünde titreyen sıcak, Anavarza kayalıklarında dönen kartallar, Toroslara doğru göçen Yörükler, bir ovanın bütün kuşları, böcekleri, arıları. Anadolu coğrafyasını, kırı, toprağı, dağları onunla okumayı öğrenmiş gibiyiz. 1978'de yayımlanmış iki romanı Kuşlar da Gitti ve Deniz Küstü ise bize İstanbul'a bakmayı öğretir. Kuşlarının yakalandığı, alınıp satıldığı, öldürüldüğü bir İstanbul'dur bu. Gökyüzünü ve denizi kana bulayan insanların, eli kana bulanmış çocukların, zalimleşmiş yoksulların kenti. Doğa burada yavaş yavaş geri çekilmiş gibidir. Küsmüştür, sesini soluğunu kaybetmiştir. Şiddet, ona tanıklık edenlerin susuşuyla birlikte galip gelmiştir.

Kuşlar da Gitti'de Yaşar Kemal, İstanbul'un tarihini yazanlara seslenir. Florya düzündeki kuşları, yüzyıllardır cami, kilise ve havra önlerinde salıverilen milyonlarca kuşun sevincini tarihlerine almazlarsa, o tarihin pek işe yaramayacağını söyler. Bir gün yüreği temiz birinin çıkıp o tarihi yazacağına inanır.

Cennet karşılığı alınıp satılan kuşlar

Kuşlar da Gitti'de üç çocuk, Hayri, Süleyman ve Semih, Florya düzünde ağ kurup kuş yakalar. Eski bir İstanbul geleneğini sürdürmek isterler, azat buzat. Bir zamanlar insanlar kuş satın alıp salıverir, salıverdikçe sevaba girerdi. Şimdi kimse almıyor. Taksim'de bir ses durmadan çocuklara beddua ediyor. Kuşlar kafeste bekleşiyor. Satılamayınca ölüyor, ölünce yeniyor. Anlatıcı sonunda terk edilmiş çadırın yerine gider. Bir çadırdikeninin dibine yığılmış yüzlerce kuş başı görür. Yüreği cız eder. Hepsi bu. Ne bir tutanak var, ne bir........

© Agos