Dünyayı kasıp kavuran tekadamların kavga kıyamet inşa ettikleri rejimler hatalı iktisadî, siyasî, askerî ve ahlakî icraata rağmen neden pek sarsılmazlar? Siyasî okumalar çoğu zaman en görünürde olan güçlü tekadamlara odaklanır, onların ve rejimlerinin arkalarındaki kitle desteğini genellikle görmezden gelir, bu desteğin geçici olduğuna inanır.

Oysa Arendt kuramındaki kitle katsayısı totaliter sapmaları ve bunların sürdürülebilirliklerini kavramada değerli ipuçları verir. “Totalitarizmin Kaynakları”nda şöyle yazar Arendt: “Totaliter rejimlerin, iktidarda oldukları sürece ve totaliter liderlerin hayatta kaldıkları sürece kitlelerin desteğine dayandıklarını unutmak (…) büyük bir hata olur. Hitler olsun Stalin olsun, kitlelerin desteğinden yararlanmamış olsalardı ne iktidara gelebilir ne sayısız iç ve dış krizi atlatabilir ne partilerinin içinde bitmek bilmeyen çekişmelerin üstesinden gelebilirlerdi.”

Desteğin nedenlerine ve kaynaklarına gelince Arendt “totalitarizme verilen kitlesel desteğin ne cehaletten ne de beyin yıkamadan kaynaklandığını” vurgular.

Kitleler çıkarlarına uygun olsun olmasın, totaliter hareketlerin uydurduğu fakat kendi deneyimleriyle, beklentileriyle kesişen, çoğu zaman uhrevî ya da manevî, ama daima toplum üstü ve hukuk dışı kurgulara sadık kalırlar. Maneviyat, tekçi düşünceye eğilimli, farklı düşüncelerin yarattığı karmaşadan rahatsız olan kitleler için pek kıymetlidir. Hâsılı totalitarizm, otoriterliğe meyyal, otoriteye medyun, onları ölesiye........

© Agos