Darbe nedir? En sade haliyle, seçilmiş bir hükümetin askeri ya da sivil bir güç tarafından zorla görevden alınmasıdır. Hukukun susturulduğu, halkın iradesinin bastırıldığı, şiddetin söze üstün geldiği andır. Peki neden yapılır? Resmî söylemler hep tanıdıktır: “ülke çıkarları”, “anarşiyi önleme”, “istikrar sağlama” … Oysa perde arkasında başka bir oyun döner: iktidar hırsı, sınıfsal çıkarlar, uluslararası çıkar çatışmaları ve çoğunlukla da halkın iradesinden duyulan korku. Darbeyi kim yapar? Görüngüde üniformalı bir komutan, aslında ise çok daha geniş bir koalisyon: sermaye sınıfı, bazı medya organları, dış güçler ve “sessiz çoğunluk” adına konuştuğunu iddia eden azınlık elitler.

Tarihte yaşanmış darbelerin bir ortak noktası da şudur: Halksız demokrasi.

Darbeler, sadece yöneticileri değil, toplumu da hedef alır. Gazeteciler susturulur, üniversiteler yeniden tasarlanır, sendikalar kapatılır, muhalifler “tehlikeli” ilan edilir. Toplum hafızası silinir ve tarih yeniden yazılır. Ancak asıl sorun, darbenin kendisinden çok, darbe ortamını mümkün kılan koşullardır. Yargının bağımlı olduğu, medyanın özgür olmadığı, eğitimin sorgulama değil ezber üzerine kurulduğu, halkın siyasetten soğutulduğu bir sistemde, darbe her zaman kapıda bekler. Halkın siyasetten dışlandığı her düzende, başka bir irade gelip o boşluğu doldurur. O yüzden, asıl görev; darbeleri lanetlemek değil, onları mümkün kılan yapıları sorgulamak ve değiştirmektir.

Demokrasi nedir? Demokrasi; halkın, halk tarafından, halk için yönetilmesidir — derler. Ama bu cümledeki........

© Adil Medya