We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Uçak fabrikaları nasıl kapandı?

9 0 1
02.10.2021

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun 1925'te CHP'nin kurduğunu söylediği uçak fabrikasının faaliyeti, maalesef 1928 yılında sona erdi. Şayet ilk uçak fabrikamız olan TOMTAŞ'ta başarı gösterilseydi Türkiye uçak teknolojisinde bugün çok daha önemli bir noktada olabilirdi.

Türkiye'nin savunma sanayii alanında son yıllarda gösterdiği büyük atılım ülkemizde bir kesim tarafından adeta görmezden geliniyor. Oysa savunma sanayii gibi önemli sektörler siyaset üstü konumda olmalı ve her kesim destek vermelidir. Savunma sanayii alanında yaptıklarımız yurt dışında gördüğü ilgi kadar ülkemizde belli kesimlerin ilgisini çekmiyor. Bazı kesimler ise terör örgütleriyle mücadelede kullandığımız S/İHA'ları ve savunmada milli imalatlarımızı eleştiriyorlar. Bazıları da yapılanları küçümsüyor. Keşke tüm kesimler siyaset üstü olan bu çalışmaları görse ve yapılanları takdir etseler. Ülkemizin bağımsızlığında önemli bir yeri olan savunma sanayindeki gelişmelere ilgi duymak milletimize aidiyet duyan herkesin borcu olmalıdır.

Ülkemizin savunma sanayindeki milli imalatları (SİHA, TİHA, MİLGEM vb) ve büyük hamleleriyle ilgili cümle kurmayan CHP Genel Başkanı Kılıçdaroğlu, geçtiğimiz günlerde "1925'te bu ülkenin ilk uçak fabrikasını Kayseri'de CHP kurdu" dedi. Fabrikanın 1925'te kurulduğu doğru ancak çeşitli sorunlar nedeniyle 1928'de fabrikanın faaliyetlerine son verilmiştir. Fabrikanın kısa sürede kapanmasının en önemli nedenlerinden biri yurt dışına bağımlı olunmasıdır. Bugün ülkemizin savunma sanayiindeki millileşme mücadelesi, geçmişte yaşadığımız bu acı tecrübeleri ve ambargoları tekrar yaşamamızı engellemek gayesi de taşıyor.

TOMTAŞ'ın hazin hikâyesi

Kılıçdaroğlu'nun bahsettiği uçak fabrikası 15 Ağustos 1925 tarihinde Almanlarla ortak kurulan TOMTAŞ (Tayyare ve Motor Türk Anonim Şirketi). 16 Şubat 1925'te Türk Tayyare Cemiyeti kuruldu. Ülkemizin ihtiyacı için Kayseri'de bir uçak fabrikasının kurulması için hazırlıklar başladı. Versay Antlaşması nedeniyle Almanya'nın savunma sanayisine sınırlama getirilmişti. Alman firmalar başka ülkelerde fabrika açma arayışına girdiler. Alman Junkers Tayyare Fabrikası ile Türk Anonim Şirketi kurulmasına karar verildi. 15 Ağustos 1925 tarihinde kurulan TOMTAŞ, 6 Ekim 1926'da ilk uçak fabrikası olarak açıldı. Fabrikada 120 Alman, 50 Türk işçi çalışıyordu. Fabrikanın genel müdürü ise bir Alman'dı. Fabrikanın yılda 250 uçak üretmesi hedefleniyordu. 1926 yılında ilk olarak Junkers A-20'lerin montajı yapıldı. 1927 yılının sonuna kadar ise 30 adet Junkers A-20 ve 3 adet Junkers F-13 üretimi gerçekleştirildi. Alman ortak Junkers taahhütlerini yerine getiremedi. İlaveten patent, uçak testleri ve mali sorunlar yaşanmaya başlandı. Bu arada Türk Hava Kuvvetlerine uçak satan Fransa, Alman firmaya baskı yapıyordu. 28 Haziran 1928'de ortaklık sona erdirildi ve üretim durduruldu. Junkers firması hisselerini Türk Tayyare Cemiyetine devretti. 27 Ekim 1928'de TOMTAŞ'ın resmen iflası açıklandı. 1930 yılında ise Türk Tayyare Cemiyeti hisselerini Milli Savunma Bakanlığına devretti. Milli Savunma Bakanlığına devredilen fabrika bakım-onarım yapmak üzere 1932 yılında Kayseri Uçak Fabrikası ismini aldı. 1940'lı yıllarda Marshall Yardımı nedeniyle üretimi durduran fabrika, 1950'de Kayseri Hava İkmal ve Bakım Merkezi adını aldı.........

© Açık Görüş


Get it on Google Play