İradenin teknolojik gaspı… |
1990'larda Fukuyama, kusursuz sistemin bulunduunu, Bat medeniyetinden sonra insanlk iin kusursuz sistem araynn tarihinin sona erdiini, lirik ve dini bir coku ile sylemiti. Bugn var olan btn atmalar ve savalar da zaten, alternatif olabilecek baka bir bilgi kuramnn varln, farkl bir iddiada bulunabilecek muhtemel epistemolojileri bomak iindir.
Prof. Dr. Mazhar Bal/ Akademisyen, Yazar
Sonradan Mslman olan matematik profesr Jeffrey Lang, kendi ihtida (hidayete giri) hikayesini anlatrken, Kuran Kerim'deki "Biz dilesek, elbette herkese hidayetini verirdik" ve "Eer Senin Rabbin dileseydi, dnyada ne kadar insan varsa hepsi imana gelirdi. Ama bunu irade etmedi." ayetlerinin onun iin bir krlma noktas olduunu syler.
Doal olarak bu ayeti okuyan herkesin aklna gelebilecek olan ilk soru onun da aklna gelmi: Madem ki bu yapabilirdi "o halde neden Allah herkesin hidayetini istemedi ya da istemiyor?" Bize bir ktlk m yapyor ya da bizim cehennemde yanmamz m istiyor?
Sz konusu profesr, bu sorunun cevabnn yine Kuran Kerim'de olduuna nce hkmeder. Ve bu sorunun cevabn aramaya koyulur. Bu sorunun cevabn ararken onun ifadesiyle, "bu soruyu Kuran'n btnl iinde tekrar tekrar dndnde" birden gznn nndeki perdenin kalktn ve hakikati grdn syler: O bunu yapmad (herkese iman vermedi) nk bunun seimini bizzat bize brakt, bize seim yapma hakk ve iradesi verdi. Bu da insann en byk ayrcaldr ve bu sayede insan, btn varlk aleminde, varlk hiyerarisinde ki dikey gzergahta yukar ve aa hareket edebilme imkanna sahiptir. Bu kabiliyetimiz bizim biricik farkllmzdr. Zira bu sayede insan, en kutsal varla da yaklaabilir en aalk olann aasna da debilir. Bu hareketlilik, yani "kutsal olana yaknlamak" veya "esfeli safiline" dmek tamamen kiinin elinde ve yetkisindedir. Kii, istediini tercih etme imkanna sahiptir ve bu konuda zgr bir irade sahibidir. Ve bu irade ile insan bizzat kendisi kendi konumunu ve durumunu belirlemektedir.
nsann iyisi melekten stndr
Anadolu'da da bu realite halk arasnda, ou zaman "insann iyisi melekten stn, kts eytandan beterdir" eklinde ifade edilir.
O halde bizim en ayrcalkl meziyetimiz seim yapma hakkna sahip olmak ve bir irade ortaya koyabilmektir. Bu vasfn zayi olmas ise, bizim en zgn ve temel hasletimizi yitirmemiz ve hatta insan olma durumunun da elimizden kayp dmesi demektir. Bunun da insanlk ailesinde neden olabilecei tahribatlarn boyutunu tahmin etmek artk bir kehanet deildir.
Geenlerde bir meslektamz, bir kamu niversitesinin akademik dergisinde yaynlanan bir makalede kendisine ait iki tane hayali makaleye atf yapldn ve sz konusu makalenin de yapay zeka ile yazldn ve bu durumu yargya tayacan sosyal medyadan paylat. Yapay Zeka ile makale yazmann mmkn olduu bir iklimde hayali makalelere de atf yaplabilecei ve hatta hayali akademisyenlerin de icat edilebilecei, dahas yle bir mesajn da hayali bir kii tarafndan paylalabilecei gerei ile belki de ilk kez kar karyayz.
Nihayetinde her ey sanal olunca yapay zeka da sanal bir makale uydurup ona atfta bulunmu ve belki de yakn bir zamanda hayali akademisyenler de retip onlarn hayali makalelerine atflar yaplacaktr.
in en ilgin olan taraf ise bu gidiattan neredeyse hi kimsenin endie duymamas... zellikle ilahiyatlarn, Mslman alimlerin, teoloji alimlerinin bu konudaki sessizlii bence en rktc olandr.
Zira konu bana gre tamamen dini-teolojik bir alandr. Ne var ki daha nceleri her yeni teknolojiye "gavur icad, eytan ii" diye kar km ve sonunda da sz konusu teknolojiye mahkm olmu bir sosyolojiden veya aktrlerden artk kimse herhangi bir analiz duymak istemez. Ancak duymak istesek de istemesek de bu konu tamamen din ile ilgili bir alandr. Teoloji ile alakal bir konudur. Klasik dini-teolojik ifadesi ile syleyecek olursak, bu gidiat dnyada Tanr'nn mparatorluunu bitirip yapay zekann egemenliini tesis edecektir. Burada iaret etmek istediim Orta a'daki gibi dogmalara dayal akl almaz bir inancn imparatorluu........