Dünyayı bekleyen gelecek: Rüyaların tükenişi |
Bir bilgi kayna olarak ryann hayatmzdan kmas, gvenilir bilgi iin bir zaaf olmayabilir fakat ryalarn bertaraf edilmesiyle dier bilgi kaynaklar da zaafa urayacaklardr.
Prof. Dr. Mazhar Bal/ Akademisyen, Yazar
Btn gemi zamanlarn en nemli bilgi kaynaklarndan birisi de ryalardr. Yneticiler ve askeri komutanlar zellikle de gelecek ile ilgili planlamalarn eldeki bilgilere ilaveten ayn zamanda ryalar zerinden de kurarlard.
Homeros destannda ryalar, Tanrlarn insanlara gndermek istedii mesajn bir arac olarak iaret edilir. Efsaneye gre Tanrlar, ryalar araclyla insanlarla iletiim kurar.
Antik Msr, Yunan, Mezopotamya ve dahi in'de insanlar dar olduklar dermansz hastalklar iin de tapnaklarda "kuluka" ad verilen bir ritel gerekletirip sahip olduklar salk sorunlarna zm bulmak amacyla tanrlardan rya yoluyla rehberlik beklerlerdi.
Toplumlarn tarihlerinde ve dnmlerinde de ryalara ok nemli atflar yapldn biliyoruz. Osmanl'nn kuruluundaki Osman Gazi'nin ryas da bunun rneklerinden birisidir. Keza Prag'daki Charles Kprs de kraln grd rya zerine yeri saati ve zaman belirlenip ina edilmitir.
Esasnda bu rnekleri oaltmak mmkn ama konumuz bu rnek ryalar deil, ryann nasl bir bilgi kayna olduu ve kaynan hem hayatmzdan hem de zihnimizden silinmesinin bizi nereye doru sevk edecei veya bu durumun bizi nasl bir gelecee tayacan tartmaktr.
lk nce unu vurgulamak gerekir ki ryalar, bizim iin dnyaya kiisel abalarmzdan bamsz olarak farkl bir pencere aan bilgilerin kaynadrlar. Vahiy ile akraba bir bilgi olduu konusunu da dikkate alnca denilebilir ki ryalar, insann dnya ile olan maddi bann despotizmini sarsmak iin grlrler.
Bundan dolay da esasnda ta antik dnemlerden yakn bir tarihe kadar insanlarn en ok ilgisini eken konulardan bir tanesiydi. Antik Msr kazlarnda, papirs zerine yazlm rya yorumlar bulunmakta, Eski Yunan bilginlerinin bu konuyu ele alan almalarna rastlanmakta kadim Hint kltrnde ryalarn listeli kataloglarnn yapldn grmekteyiz.
slam limleri de, zellikle mam Gazali rya konusuna deinmi ve ryalar levhin aynasndaki yansmalar olarak grmtr. Ona gre Levh-i Mahfuz'dan kalbe aksedenleri hayal gcmz hemen alr ve onu bir misal ile hikayeletirir. nsan uyandnda ise sadece tahayyldeki eyleri hatrlar.
Ruhani alemle kurulan ba
bn-i Haldun'a gre de rya, insann ruhani alemle olan balantsdr. nk insan uykuda iken maddi dnya ile olan ilikisi kesildiinden dier varlk alemleri ile olan ilikisi daha netleir.
Byk alim, filozof ve mutasavvf bn-i Arabi ise ryay........