Yeni yıl, eski tehditler: 2026'da parçalanan küresel düzen |
Gazze Sava ve sonrasndaki sre, srail'i hem i siyasette hem de blgesel stratejide ciddi bir belirsizlik ve sevilmeyen bir devlet olma durumuyla kar karya brakarak ypratmtr. srail iin byk dl olarak nitelendirilen Suudi Arabistan ile normalleme sreci, Gazze'deki vahet nedeniyle tkanm haldedir.
Prof. Dr. smail ahin/ USKAM Bakan
2026 ylna girerken kresel manzara, tek bir ismin glgesi altnda ekillenmektedir: Donald Trump. ABD Bakan Trump'n oluturduu derin belirsizlik, dnyay ngrlemez bir gelecee srklemektedir. Bu vaziyet, mevcut ekonomik ve jeopolitik krlganlklar daha da iddetlendirmekte ve kresel bir jeopolitik srklenmeye zemin hazrlamaktadr. Byk glerin etki alanlarn pekitirmeye alt, yerleik uluslararas normlarn and ve istikrarszln yeni normal haline geldii bu alkantl dnemde, 2026 kritik bir eik olarak ne kmaktadr.
Uluslararas dzenin belirsizlii
Amerika Birleik Devletleri, 250. kurulu yl dnmne hazrlanrken, Donald Trump'n "nce Amerika" sylemiyle yrtt ikinci bakanlk dnemi, kresel sistem iin en byk belirsizlik kayna olmaya devam etmektedir. Nitekim bu dnem, sadece bir politika deiikliini deil, onlarca yllk normlarn ve kurumlarn sistematik olarak yerle bir edilmesini temsil etmektedir. Trump'n BM'den d yardmlara, DT'den (Dnya Ticaret rgt) gvenlik ittifaklarna kadar uzanan kinci Dnya Sava sonras kurulan ok tarafl sistemin temel mekanizmalarn ciddi biimde zayflatt, hatta birok alanda fiilen fel ettii grlmektedir. Bu sre, yalnzca kresel ynetiimi deil, ayn zamanda uluslararas ticaretin ngrlebilirliini, gvenlik ittifaklarnn dayanklln ve krizlere ortak tepki verme yeteneini de ciddi lde tartmal hle getirmitir.
Bakan Trump, yerleik jeopolitik paradigmalar yerine "ilemsel bir diplomasiyi" tercih etmektedir. lemsel diplomasi, d politikada ilikilerin ilke, deer veya uzun vadeli stratejik ortaklklardan ziyade ksa vadeli kar alveriine dayandrld bir diplomasi anlayn ifade eder. Burada deer deil, kar n plandadr. Bu nedenle demokrasi, insan haklar veya mttefiklik ruhu gibi normatif unsurlar ikincil planda kalr. Uzun soluklu stratejik vizyon yerine hzl sonu retmeye odaklanr. Bu ynyle ksa vadeli ve pragmatiktir. Trump bu anlayla, Amerikan asker ve ekonomik gcn paraya dntrmeyi hedeflerken, mttefiklik ilikilerini uzun vadeli stratejik gven yerine anlk pazarlklara indirgemektedir.
Bu yaklam, kanlmaz olarak mttefikleri gvenliklerini eitlendirmeye, alternatif ortaklklar aramaya ve ABD'ye olan bamllklarn sorgulamaya yneltmektedir. Trump'n NATO mttefiklerine kar sergiledii mphem tutum, ittifakn temel dayana olan 5. Madde'nin (ortak savunma) gvenirliini andrmaktadr. Haliyle bu perspektif, kurallara dayal uluslararas dzeni zayflatmakta; yerine gc olann sznn getii, lkelerin etki alanlar iin rekabet ettii bir dzenin ortaya kma riskini artrmakta ve bylece devletleri daha fazla silahlanmaya yneltmektedir.
Avrupa'nn stratejik yn aray
2026'da Avrupa, kendisini birden fazla cephede varolusal bir mcadelenin iinde bulmaya devam edecektir. Bir yanda Rusya'nn askeri tehdidi ve Ukrayna'daki savan getirdii ar yk, dier yanda ise ktann siyasi dokusunu tehdit eden ar san ykselii ve ekonomik durgunluk bulunmaktadr. Kta, savunma kapasitesini yeniden ina etme, Ukrayna'ya destei srdrme, siyasi arlklarla mcadele etme ve yeil dnm ekonomik bymeyle dengeleme gibi zorlu grevlerle ayn anda yzlemek zorundadr.
Ukrayna'daki sava, her iki taraf iin de ar........