We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Ege Adaları'nın ilk Türk fatihi

5 9 3
20.09.2020

Son günlerde ülkemizi en çok meşgul eden konulardan birisi Ege Adaları. Adalar, Eskiçağlardan günümüze uzanan süreçte Türkler de dahil olmak üzere pek çok devletin hakimiyeti altına girdi. Adalarda İslami dönemde ilk Türk hakimiyeti İzmir merkezli bir beylik kuran Çaka Bey tarafından kurulmuştu. Tarihçilerin ilk Türk denizcisi olarak da kabul ettikleri Çaka Bey, 1071 yılındaki Malazgirt Savaşı’ndan sonra Bizans’ın güç kaybetmesiyle birlikte, Oğuz boylarının Anadolu’yu Türk yurdu haline getirdiği dönemde İzmir ve civarında kendi adıyla anılan bir beylik kurmuştu.

Bizans elinde esir Türk emiri

Çaka Bey’in hayatına dair en önemli bilgiler Bizans İmparatoru I. Aleksios Komnenos’un kızı Anna Komnena’nın babasının iktidar dönemini anlattığı Alexiad isimli eserinde yer alır. Anna Komnena’nın adını Tzakhas olarak zikrettiği Çaka Bey, Süleyman Şah, Danişmend Gazi, Mengücek Gazi, Artuk Bey gibi, Malazgirt Savaşı sonrasında Anadolu’ya gaza akınları düzenleyen Türk emirlerinden birisi olup, Konstantinapolis taraflarına yaptığı bir akın sırasında Bizanslı kumandan Aleksandros Kabalikos tarafından esir alındıktan sonra İmparator Nikephoros Botanniates’e hediye edilmişti.

Bizans imparatorlarının eskiden beri benimsediği, Kuman/Kıpçaklar, Peçenekler gibi Türk unsurları kendi hizmetinde kullanma politikasının bir tezahürü olsa gerek, Botanniates de Çaka Bey’i hizmetine aldı. Ona çok iyi davrandı, “asaletli” anlamına gelen “protonobilissimus” unvanı verdi. Çaka Bey de, imparatora sadakat yemini etmekte bir mahsur görmedi ve kısa sürede imparatorun güvendiği emirlerden birisi haline geldi. Bizans sarayında bulunduğu yıllar Çaka Bey’in hayatında pek çok şeyi değiştirdi. Roma ve Yunan kültürü hakkında bilgiler edindi, Homeros’tan ezbere parçalar okuyabilecek kadar Grekçe öğrendi. Bu arada İmparator ile yakınlığı daha da pekişti.

Şer görünende hayır vardır

1076 yılında Botanniates’in ölümü her şeyi bir anda değiştirdi. Tahtın yeni sahibi I. Aleksios Komnenos, aralarının pek de iyi olmadığı selefinin bütün ekibini yönetimden ve saraydan uzaklaştırdı. Bu arada Çaka Bey’in bütün unvan ve yetkileri de elinden alındı. İmparator, bu şekilde davranmakla uzun vadede güçlü bir düşman kazandığının farkında değildi. Çaka Bey, bu şekilde geri plana itilip, bütün yetkileri elinden alınınca, muhtemelen durumun ilerleyen zamanda daha da aleyhine gelişeceği endişesiyle yanında güvendiği dostlarından bazıları olduğu halde Konstantinapolis’ten ayrılarak İzmir’e gitti. Bölgedeki Türkmenleri kendi tarafına çekip İzmir’i ele geçirerek kendi adıyla kurduğu beyliğin başkenti yaptı. Çaka Bey, Bizans sarayında yaşadığı dönemde devletin siyasi zaaflarını ve hangi şartlar altında nasıl davranması gerektiğini öğrenmiş, Bizans’ın dostlarını, düşmanlarını, çok iyi analiz etmişti. Bizans’a karşı üstünlük kurmanın temel şartlarından birisi iyi bir donanmaya sahip olmaktı. Bu nedenle İzmir’e yerleşir yerleşmez bir donanma inşa etti, tecrübeli denizcileri hizmetine aldı. Hazırlıklarını tamamlayınca ilk olarak Urla’yı ve Foça (Phokia)’yı ele geçirdi.

Adalarda Türk-Bizans savaşı

Bu iki şehrin fethi büyük bir yankı uyandıran Çaka Bey’in bir sonraki hedefi Ege Adaları oldu. İlk saldırı Midilli Adası’na yapıldı. Adanın valisi Alpus, sahilde bir anda Çaka Bey’in donanması görünce karşı koyamayacağını anlayıp korkuya kapılarak, kuşatma gecesi adadan ayrılıp Konstantinapolis’e kaçtı. Fırsattan yararlanan Çaka Bey, ani bir hücumla Midilli’nin önemli bir kısmını ele geçirdi. Adanın Çaka Bey’in saldırdığı kısmının tam tersi istikametindeki ucunda bulunan Methymna şehri, coğrafî açıdan elverişli konumu ve güçlü surları sayesinde ciddi bir direniş gösterdi. Şehri kuşatmada ısrarcı olmanın bir yarar getirmeyeceğini düşünerek Çaka Beyi, buradan ayrılıp Sakız’a doğru hareket etti ve ciddi bir zorlukla karşılaşmadan adayı ele geçirdi.

Çaka Bey’in Ege Adaları’nı teker teker ele........

© Açık Görüş


Get it on Google Play