We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Moğolları kim çağırdı?

9 0 1
15.08.2020

Moğol felaketinin en büyük nedeni Allah'ın, “Sizden hayra çağıran, iyiliği emreden ve kötülükten sakındıran bir topluluk bulunsun” emrine karşılık, içimizde şerre ve şerri çağıranların da bulunmasıdır.

“Nihayet Ye’cüc ve Me’cüc’ün sedleri açılıp her tepeden dünyaya akın etmeye başlarlar.” Enbiya, 96.

Bu öylesine geniş çaplı bir coğrafyaya yayılan ve dehşetli sonuçları insanlığı asırlarca etkileyen bir istila idi ki; Çin’den Hindistan’a, Japonya’dan Kore’ye, Arap yarımadasından Anadolu’ya, Orta Asya’dan Kafkaslara, Macaristan’dan Kuzey İtalya’ya kadar dünyayı sarmıştı. Zamanın refah, ilim ve medeniyet şehirleri Semerkand, Buhara, Rey, Hocend, Merv, Otrar, Nişabur, Bağdat, Hemedan, Herat, Isfahan ve diğerleri yerle bir edildi, ahali kılıçtan geçirildi.

Moğol istilası sonucu Harzemşahlar, Anadolu Selçukluları, Abbasiler başta olmak üzere, irili ufaklı pek çok devlet tarih sahnesinden silindi; kimi tarihçilere göre devrin dünya nüfusunun yüzde 10’undan fazlasına tekabül eden yaklaşık 40 milyon kişi katledildi. İnsanlığın uğradığı tahribat sadece bununla kalmadı; özellikle bilim ve sanatta en parlak devrine ulaşan İslam dünyasında kütüphaneler ortadan kaldırıldı, ilim ve sanat erbabı katledildi, medreseler yıkıldı; böylece İslam medeniyeti ve düşüncesinin parlak yılları Batı’dan Haçlı, Doğu’dan Moğol saldırıları ile akamete uğratıldı. Peki, 13. Yüzyıla kadar neredeyse tarih sahnesinde hiçbir rol almayan Moğollar, nasıl olup da birden bire birkaç yıl içinde bütün Asya’yı ezip geçen bir felakete dönüştü?

Otrar Faciası

Takvimler 1218 baharını gösterdiğinde Asya’nın en büyük devleti olan Harzemşahlar’ın en doğudaki sınır kenti Otrar’a 450 kişilik bir ticaret kervanı giriş yapmaktaydı. Doğuda 1206’dan itibaren dağınık bozkır boylarını birleştiren ve 1215’te Çin’i istila eden Moğol Hanı Cengiz’in himayesindeki bu kervanın çoğu Müslüman tüccarlardan, 100 kadarı da Moğollardan oluşmaktaydı. Hatta Harzem ülkesine değerli Çin ipekleri, altınlar, gümüşler, kunduz derileri gibi kıymetli eşyalar getiren bu 500 develik kervanın başında dört Müslüman tacir bulunuyordu: Ömer Hoca Otrarî, Hammal Meraği, Fahreddin Cizekî el Buhari ve Emin Herevi. Şamanist Cengiz Han’ın kervanbaşlarının Müslüman olmasında şaşılacak bir şey yoktur, zira o dönem özellikle Asya ticaretine Müslüman tüccarlar hâkimdir; yolları, güzergâhları, malları ve onların satılabileceği pazarları ve kişileri en iyi onlar bilmektedir. Asıl şaşılacak şey, Otrar Valisi İnalcık Gayır Han’ın önce bu tüccarların tamamını casusluk gibi eften püften gerekçelerle tutuklatıp mallarına el koyması, ardından idam ettirmesidir. Böylece pandoranın kutusu açıldı, o güne kadar tabiri caizse, sedd-i Zülkarneyn’in arkasında bekleyen Moğollar gazap dalgaları halinde bütün yeryüzüne dağıldılar.

Şimdi, olayın arka planını anlamak için üç yıl öncesine, Cengiz Han’ın Pekin’i........

© Açık Görüş


Get it on Google Play