Türk dış politikası, giderek daha belirgin hale gelen "stratejik sınırlar" paradigması etrafında şekillenmektedir. Uygulamada ısrar edilen bu strateji, bulunduğu coğrafyanın bir parçası olmaktan öte, farklı bölgeler arasında bağlantı kuran ve kurulan bağlantıları yönlendiren bir temel üzerinde yürütülmektedir.

Doç. Dr. Muhammet Yıldız/Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi

Uluslararası sistemin çok boyutlu rekabet dinamikleriyle şekillendiği günümüzde, Türkiye'nin dış politikası belirgin bir dönüşüm sürecinden geçmektedir. Özellikle son on yılda yaşanan gelişmeler, Türkiye'nin klasik "milli sınırlar" merkezli güvenlik anlayışından uzaklaşarak daha geniş bir perspektifle "stratejik sınırlar" yaklaşımına yöneldiğini ortaya koymaktadır.

Bu dönüşüm, yalnızca tehdit algılarındaki değişimle değil, esas itibarıyla Türkiye'nin etki alanını genişletme kapasitesiyle ilişkilidir. Nitekim bu süreç, literatürde sıkça vurgulandığı üzere, "jeopolitik sıkışmışlık" kavramının ötesinde, kontrollü bir "jeopolitik genişleme" eğilimi çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Ankara, içinde bulunduğu coğrafyanın dayattığı sınırlamaları aşmaya çalışırken, buna paralel olarak yeni bir diplomatik ve stratejik eksen inşa etmektedir.

Jeopolitik eksen inşası

Geleneksel dış politika anlayışında devletlerin güvenlik öncelikleri büyük ölçüde mevcut sınırların korunmasına dayanır. Ancak günümüz güvenlik ortamında tehditler çoğunlukla sınırların ötesinde şekillenmekte, etkileri ise doğrudan ulusal sınırlar içerisine yansımaktadır. Ankara'nın son yıllarda geliştirdiği dış politika yaklaşımı da bu dönüşümün bir gereğidir.

Stratejik sınır kavramı, güvenlik projeksiyonunu yalnızca ulusal topraklarla sınırlamayan; çevre coğrafyalardaki siyasi, askeri ve ekonomik gelişmeleri ulusal güvenliğin ayrılmaz bir parçası olarak ele alan bir anlayışı ifade etmektedir. Bu yaklaşım, Türkiye'nin dış politika reflekslerinde daha proaktifve çok boyutlu bir tutum benimsemesine zemin hazırlamıştır.

Bu çerçevede Türkiye, hem güvenlik kaygıları hem de yeni politik anlayışın bir sonucu olarak dış politika stratejisini belirli bir coğrafyayla sınırlamak yerine geniş bir jeopolitik hat üzerine inşa etmeye çalışmaktadır. Balkanlar'dan Afrika'ya, Körfez'den Türkistan coğrafyasına uzanan bu hat, Ankara'nın etki alanını genişletme çabasını açık biçimde ortaya koymaktadır.

Arz edilen jeopolitik yaklaşım, tesadüfi değil, belirli bir stratejik planlamanın........

© Açık Görüş