We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

İlerletmeyin hatta durdurun!

5 0 0
24.09.2021

Hukukun temel haklar noktasına odaklanmasına ek olarak yapay zekanın "çığırından çıkması" ihtimaline karşı da önlem alması gerekiyor. BM'nin moratoryum çağrısı tam bu noktaya işaret ediyor aslında. Açıklamada artan ve artacak olan insan hakları ihlallerinin kestirilemediği bir süreçten bahsediliyor. Bu konuda tüm devletlerin ortak hareket etmesi şart. Rusya Ulusal Nükleer Araştırmalar Üniversitesi'nden Aleksey Samsonoviç "Robotlar şimdilik insanlara çok bağımlı halde, bir insanı öldürebilse bile daha sonra kendi ortadan kalkar. Gelecekte robotlar kendi kendine yararlı madenler çıkarma, fabrika inşa etme gibi eylemleri yerine getirebilir; ancak bunun bizim içinde bulunduğumuz yüzyılda olmayacağını tahmin ediyorum" diyor. Ya peki sonrası? Hukuk, kendini de korumak zorunda!

"Teknoloji ve insan arasındaki sınırın nerede olduğunu bulmamız gerekiyor."

Yargıç Wendy Chang

Yapay zekâ insan zekasını taklit edebilmeye kabiliyetine sahip sistemler ve makineler bütünü. İngilizce "artificial intelligence" tanımlamasının dilimizdeki tercümesi olarak kullanılan yapay zeka terimi, teknoloji dünyasında ise "AI" şeklindeki bir kısaltma ile tabir ediliyor. Günümüzde yapay zeka; her alanda kullanılmaya başladı. Arama motorunda bir ürün aradığımızda, sosyal medya platformlarında o ürünün reklamlarına maruz kalmamız, izlediğimiz film ve dizileri gören TV platformunun bize öneride bulunması da yapay zekanın en aktüel örnekleri...

Bugün birçok alanda işleri kolaylaştıran, analiz sürecini hızlandıran yapay zekâ; her geçen gün ve hızla gelişiyor. Çok ama çok olumlu yönleri olan bu "icat" için ilk somut ve ciddi uyarı 2014 yılında Stephen Hawking'tan gelmişti. Hawking "Yapay zeka, kendisini geliştirmeyi sürdürebilir ve hatta kendisini yeniden biçimlendirebilir. Son derece yavaş bir biyolojik evrimle sınırlı olan insanlar, bu tür bir güçle yarışamaz" demişti. Getirileri, götürüleri, sakıncaları ve faydaları hep tartışmalı olan "bu çağın zekâsı" ile ilgili Birleşmiş Milletlerce yapılan "moratoryum" uyarısı, bu gelişmelere itirazın toplandığı önemli bir noktanın hukukla ilintisini ortaya koydu. İşte bu yazımızda, BM'nin açıklaması ve öncesindeki benzer araştırmalar, olaylar bağlamında yapay zekanın doğurabileceği hak ihlallerinin çerçevesine dair değerlendirmelerde bulunacağız.

İnsan hakları riski

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Michelle Bachelet, yapay zekanın insan hakları için ciddi risk oluşturduğunu ifade etti. Bu gerekçe ile yeteri derecede güvenlik önlemleri alınana kadar yapay zekâ sistemlerinin satışı ve kullanımına ilişkin "acil moratoryum çağrısı" yaptı. Moratoryum, yaygın kullanımı itibarıyla bir ekonomi tabiri. Borçların ertelenmesi, yapılandırılması anlamını taşıyor. Ancak uluslararası hukukta bu kavram "devletler veya uluslararası kurumlar tarafından bir duruma dikkat çekilmesi, ötelenmesinin istenmesi amacıyla ilan edilen kararlar" için kullanılıyor. Bu nedenle yapılan çağrı, yapay zekâ çalışmalarının olduğu yerde durdurulması, ilerletilmemesi demek!

BM bu yeni raporda, yapay zekanın insan hakları için ciddi risk oluşturduğunu, hali hazırdaki teknolojinin bu konuda yeterli güvenlik önlemi içermediğini, bu şekilde devam edilirse olumsuz ve hatta yıkıcı etkileri olabileceğini dile getirdi. Bu alanda insan hakları söz konusu olunca tüm gelişmeler için katı bir koruma getirilmesi gerektiğini, insan hakları hukukuna uyumlu olmayan yapay zekâ uygulamalarının yasaklanması gerektiği en üst düzeyden belirtilmiş........

© Açık Görüş


Get it on Google Play