Bir zamanların kulağımıza garip gelen sözcüğü günümüzün harcıalem sözcüğü haline gelmişse, alt-yapıda yaşanan meselenin konjonktürel değil kronik olduğu anlaşılmalıdır. Bu sözcük “ikiz açık” sözcüğüdür. İkiz açık sözcüğü, iç dengede ‘bütçe açığı’, dış dengede ise ‘cari açık’ sözcüklerinin bir arada  ifade edilişinden oluşur. Her ne kadar iç ve dış dengeler birbiri ile sıkı ilişki içinde çalışır olsa da, çözümlemede iki denge münferiden ele alınır. Bu kısa yazıda, kısaca kavramları tanıttıktan sonra, müteakip yazılarda denge ve dengesizlik hallerinin olası sonuçları ve iki denge koşulunun birbiri üzerindeki etkilerini ele almaya çalışacağım. 

İç denge koşulu, yani kamu bütçesinin gelir ve giderlerinin eşit olduğu durumda kamu bütçesinin denkliği sağlanmış olur. Kamu bütçesinin denkliği başta gelir dağılımı ve enflasyon açılarından olmak üzere hemen hemen tüm iç işleyiş üzerinde ciddi etkileri olan çok önemli bir koşuldur. Örneğin, genellikle oluşan kamu bütçe açıkları, oluşumları bağlamında sermayeye tanınan vergi avantajları ya da harcama kolaylıkları ile olduğu kadar, bütçe kısıtı ileri sürülerek kamu personel özlük haklarında yapılmayan gerekli artışlar ya da kısılan bazı kamu hizmetleri yolu ile piyasa gelir dağılımını etkileyerek, ikincil dağılımda gelir dağılımı üzerinde, politikaya göre sermaye ya da emek ve halk lehine ya da aleyhine gelir dağılımını etkileyebilir, değiştirebilir. 

Kamu bütçesi dengesi salt gelir dağılımı üzerinde değil, açık durumunda Hazine Bonosu ihracı yoluyla faiz haddi ve döviz kuru üzerinde de etkili olur. Şöyle ki, bütçe açığı oluştuğunda Hazine Merkez Bankası’ndan borç alabilmek için Hazine Bonosu ihraç ederek piyasaya para sürer. Piyasaya çıkan yeni para, mevcut para hacminde üretim artışından fazla bir nakit oluşturduğundan enflasyon yaratarak, dar ve sabit gelirlilerde satın alma gücü erimesine yol açar. İş bununla da kalmaz, yaşanan enflasyon döviz kuru üzerinde artış yönünde baskı oluşturur. Bu kısa açıklamadan anlaşıldığı üzere, kamu bütçesi açığı gelir dağılımı ve kaynak dağılımı bağlamında iç ekonomi üzerinde çok ciddi........

© Açık Gazete