We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Halaskar* Paşalar... Huluskar* Paşalar

15 0 0
21.12.2018

Bu yazı, 2-3 yıl önce yayınlanmıştı ama, zaman teşhisi bir kez daha doğrulayınca, okurlara yeniden sunmak gereğini duydum…
Bilirsiniz “paşalık” aslında bir Osmanlı ünvanı idi ve de “Osmanlı'da "paşa" mebzul miktarda idi...

Okullarda anlatılan Osmanlı tarihi bir "savaşlar tarihi" olduğu için, paşaların hepsi "asker" zannedilirdi. Ne zaman ki sivil olması gereken birçok görevliye "paşa" denildiği görüldü, akıllar karıştı.. Sonradan öğrenildi ki; hekim olan Marko efendinin, posta memuru olan Talat Bey'in neden "paşa" diye anıldığı...

Osmanlı devleti 19. yüzyılda, özellikle de Tanzimat ile birlikte yeniden yapılandırılırken, "paşa" payesi de bu dönüşümden payına düşeni aldı.
Hem Tanzimat (1839-1876) hem de II. Abdülhamid dönemlerinde (1876-1909) yeni ordunun, mülkiye bürokratlarının en yüksek kadroları ve tehdit altındaki imparatorluğun Londra'ya, Viyana'ya, Paris'e gönderdiği diplomatların bir kısmı da o zamanların Osmanlı tabiriyle “Ermeni milletinden” olan paşalardı.

Unvan neredeyse Osmanlı devletinin yüksek katlarının tamamını ifade eden bir terim halini aldı. Prof. Dr. Olivier Bouquet, Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunan ve Osmanlı devletinin son 35 yılında görev yapmış 51.000'den fazla mülki memurun sicillerini içeren Sicil-i Ahvâl defterlerinde iğneyle kuyu kazarcasına yaptığı çalışmanın sonunda, 282 paşalık bir derleme oluşturmuş.

Bir de mektepli-alaylı meselesi vardı… Mektep-medrese görmüş paşalar… Alaydan, kıt’adan yetişmiş paşalar…
Alaylı paşaların en ünlüsü Yedi Sekiz Hasan Paşa’(1); Osmanlı Ordusu'nda erlikten mareşalliğe kadar yükselebilen nadir isimlerdendir.

Okuma-yazması zayıf olduğu ve imzası Arapça yedi (٧) ve sekiz (٨)........

© ABC Gazetesi