Isınmak için evdeki mobilyaları yakmak |
Adam Smith, “Milletlerin Zenginliği” kitabının 468’inci sayfasında (İş Bankası Yayınları) orduların altın ve gümüşle değil tüketim mallarıyla beslenerek savaşlara hazırlandığını vurgular. Tabii 18’inci yüzyılın ikinci yarısındaki merkantilizmin çökmekte olduğu döneme atıftır bu aynı zamanda.
Bilindiği üzere daha çok mal ihraç ederek altın ve gümüş biriktirmek, merkantilizmin temel düsturuydu. Oysa bahsedilen merkantilist yaklaşım yaklaşık 250 yıl sonra bugün tekrar ulusların zenginlik kaynağı açısından olmasa da rezervleri güçlendirip, hem savaşlara hem de iktisadi çöküş tehlikesine hazırlık açısından yeniden önem kazandı.
Hoş, neoliberal anlayış (tam iktisadi politika adı “Yeni Neoklasik Sentez”) 40 yıldır rezerv yönetim mekanizmasının merkez bankaları için kriz tehlikesini savuşturmada önemli bir tampon olduğunu teorileştirmişti. İran Savaşı bu teorinin uygulama alanlarından bir tanesidir. Eğer petrol fiyatları artıyorsa, enerji faturanız kabarır. “Buna dayanma gücünü rezervleri yöneterek sağlayabilirsiniz” deniyor özetle. Başta Çin Halk Cumhuriyeti olmak üzere birçok ülkenin merkez bankası altın alımında bulunuyor epey bir zamandır.
ABD, Almanya, İtalya ve Fransa gibi büyük miktar altın rezervleri olanlar da ellerindeki rezervi satmamaya, hatta artırmaya kararlı. Fransa bu konuda ABD’ye güvenmeyerek, New York’ta kalan altın rezervlerini de Paris’e getirtti. Çin, Japonya ve Hindistan gibi döviz rezervleri güçlü ülkeler de altın rezervini artırmaya başladılar.
Özellikle Çin’deki yaklaşık 3,3 trilyonluk döviz ve tahvil (700 milyar dolar civarı ABD Hazine tahvili) rezervine ek olarak 2307 ton altın birikmiş. Bu altın toplam rezervlerin yüzde 10’u bile değil Çin için (Nisan 2026). Buna dünya ekonomisindeki belirsizlik etkisiyle diğer ülkeler de ayak uydurunca, altın fiyatları coştu da coştu.
ENERJİ GİDERİ BÜTÇE YAKAR
ABD, Almanya, İtalya ve Fransa gibi rezervlerdeki altın ağırlığı en büyük ülkelerden bir tanesi de Türkiye (yüzde 30). Yalnız Türkiye dışındaki ülkeler mal ithalatında kendi paraları dolar ve euroyu kullandıklarından avantajları yüksek. Türkiye ise 600 ton civarındaki altın rezervinden 56 tonunu geçen mart........