Hukukun iktisadını analiz eden en eski yayınlardan bir tanesi J. J. Rousseau’ya ait. Rousseau “toplum sözleşmesi” (Du contrat social) kitabında, toplumu bir arada tutan yasalar anlamında aslında devletin harcını koyan anayasaya vurgu yapar. Bu yönüyle anayasa “halk adına hareket eden hükümeti” dizginlemek içindir. Buradan toplumun temel yasası anlamında anayasanın, iktidarı değil, halkı bir bütün olarak kollamak ve iktidar gücünden “korumak” olduğunu anlayabiliriz.

Kapitalist çerçeve içinde akıl yürütürsek Rousseau’nun, 1756’da yazmaya başlayıp 1762’de yayımlattığı kitapta iktidar gücünden daha çok iktidarın ve ona bağlı olanların iktisadi zenginliğini kastettiği ortada. Bütün kötülüklerin temelinde eşitsizliğin olduğunu vurgulayan siyaset felsefecisi J. J. Rousseau, “Hiçbir yurttaş başka birini satın alacak kadar zengin, hiçbir yurttaş da kendini satmak zorunda kalacak kadar fakir olmamalıdır,” söylemiyle hukukun iktisadını özetlemiştir.

TÜRKİYE’DE DURUM

Türkiye açısından baktığımızda eşitsizliğin artışı ve orta sınıfın ortadan kalkmasıyla hukukun iktisadının büyümeye feda edildiğini görüyoruz. Üstelik hizmet çekişli büyümenin genel analizinde enflasyon ölçüm sorunu nedeniyle açıklanan rakamın altında bir büyümeyle karşı karşıyayız. Eksi büyümeyle karşılaşsaydık da emekçi sınıfların konumu yine çok fazla değişmeyecekti. Zira asgari ücret ve ortalama ücretler, kişi başına ulusal gelirin altında seyrediyor. Ortalama dolar kurunu geçen yıl kabaca 40 lira alırsak 17 bin dolarlık kişi başı milli gelir aylık olarak ortalama ücretlerin yirmi bin lira üzerinde seyrediyor. Bu da eşitsizliğin çok yükseldiği anlamına gelmektedir. Sadece Gini katsayısına değil, yüzde 1 ve yüzde 10’luk nüfusun gelir içindeki payına bakılmalıdır.

Ya iktisadın hukuku... O tabii kapitalist sınıf ilişkilerinin hukuki sonuçlarıyla anlaşılabilir. Rousseau bu konuya girmemiş kitabında, ancak hukukun iktisadını siyaset felsefesine soktuğu için olmalı, günümüzde Fransız sokaklarında ismi kullanılmasına rağmen, kendi çağında yalnızlık içinde öldüğünü biliyoruz.

Öte yandan iktisadın hukuku henüz tamamlanmamış bir insanlık projesi. Uluslararası hukuk ve iç hukukun........

© 12punto