Çiftçi gelirlerinin yüzde 80’ini buharlaştırdılar |
14 Ocak Çarşamba günü, Ziraat Mühendisleri Odası İzmir şubesinin düzenlediği , “ Tarımda üretim maliyetleri ve fiyatlar” konulu panelde, Prof. Dr. Yaşar Uysal, Prof. Dr. Tayfun Özkaya, Özkan Akgün ile birlikte ben de konuşmacıydım. Panelin yönetimini de Dr. Zerrin Çelik üstlendi.
Türkiye’de tarımın sorunları masaya yatırıldı, çok yararlı çözüm önerileri getirildi. Söz uçar, yazı kalır. Hem diğer konuşmacıların hem de kendi konuşmamın kısa bir özetini paylaşmak isterim.
Tarımda üretim maliyetleri ve fiyatlar deyince, neleri ele alacağız? Elbette genel olarak TÜİK’in hazırladığı verilere bakacağız. Ve sonra da gerçekte üreticinin piyasadan satın aldığı tohum, gübre, zirai ilaç, mazot, mevsimlik işçilik, kredi faizleri gibi girdi maliyetlerini bu verilerle karşılaştıracağız.
2020 Ocak ayından Aralık sonuna kadar TÜİK’e göre tüketici fiyat endeksi (enflasyon) 7.9 kat, Tarımsal girdi fiyat endeksi 8.7 kat, tarım ürünleri üretici fiyat endeksi de 10.8 kat artmış. 2020 Ocak ayında 1 lira 70 kuruş olan buğday fiyatı 2025’te 13.5 lira oldu. Artışa bakarsak tam TÜİK enflasyonu kadar. 7.9 kat… Hani böyle bakarsanız çiftçiyi enflasyona ezdirmemişler sonucuna varırsınız. Ancak TÜİK’in verilerine güven yok. Aynı dönemde ENAG’a göre tüketici fiyat endeksi 39 kat artmış.
Daha önce, emekli aylıkları ve asgari ücretin gerçekte alım gücünü nasıl buharlaştırdıklarını yazmıştım. Hem onları tekrar hatırlatalım, hem de çifti gelirlerinin ne kadar buharlaştırıldığını tahmin etmeye çalışalım.
2020 Ocak ayında 2325 lira idi. TÜİK’e göre 7.9 kat artsaydı 18.367 lira olacaktı. 2026 için belirlenen asgari ücret 28 bin 75 lira… TÜİK hesabına göre asgari ücretli refah içinde yaşıyor olmalı… Oysa ENAG’a göre 2020 Ocak ayının 2325 lirası bugün 39 kat fazlası ile 90.675 lira ediyor. Gerçekte asgari ücretin yüzde 70’ini buharlaştırmışlar.
2020 Ocak ayında ortalama emekli aylığı 2088 lira idi. TÜİK’e göre 7.9 kat artsaydı, 16 bin 495 lira olacaktı. Oysa bugün ortalama emekli aylığı 23 bin 551 lira. TÜİK’e ve iktidara göre, emeklimiz refah ve huzur içinde yaşıyor. Oysa gerçekte yaşan enflasyon tam 39 kat artmış. Olması gereken ortalama emekli aylığı 81 bin 432 lira. Emeklinin aylığından yüzde 71........