OPEC’in önemli petrol üreticilerinden Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), 1 Mayıs 2026 itibarıyla örgütten ve genişletilmiş yapı olan OPEC ’dan ayrılacağını açıklamıştır. Daha önce de zaman zaman bu yönde işaretler veren BAE, özellikle üretim kotaları ve arz kısıtlamalarından bağımsız hareket etme isteğini gerekçe göstermektedir. Bu karar, yalnızca ekonomik değil aynı zamanda jeopolitik sonuçlar doğurma potansiyeli taşımaktadır.

OPEC’in Tarihsel Rolü

OPEC, 1960 yılında Bağdat’ta Suudi Arabistan, İran, Irak, Kuveyt ve Venezuela tarafından kurulmuştur. Örgütün temel amacı, üye ülkelerin petrol politikalarını koordine etmek ve küresel petrol piyasasında fiyat istikrarını sağlamak, aynı zamanda üretici ülkelerde faaliyet gösteren yabancı şirketlerin kazanç paylaşımındaki dengesizlikleri azaltmaktır.

1973 yılında yaşanan “Petrol Krizi”, OPEC’in küresel sistemdeki etkisini zirveye taşımıştır. Arap üretici ülkelerin uyguladığı petrol ambargosu, petrolün yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda stratejik bir araç olduğunu göstermiştir.

Günümüzde OPEC’in üye sayısı 12’ye ulaşmıştır: Suudi Arabistan, İran, BAE, Cezayir, Kongo, Ekvator Ginesi, Gabon, Irak, Kuveyt, Libya, Nijerya ve Venezuela. Ancak zaman içinde örgüt içinde çıkar farklılıkları belirginleşmiş, üretim kotaları, yatırım politikaları ve pazar payı konularında yaşanan anlaşmazlıklar örgütün bütünlüğünü zaman zaman zayıflatmıştır.

1970’li yıllarda İngiltere’nin Basra Körfezi’nden çekilmesiyle oluşan güç boşluğu, bölgesel rekabeti artırmış ve ucuz petrol döneminin sona ermesine yol açmıştır. Bölgede temel aktörler durumuna gelen İran, Irak ve Suudi Arabistan, OPEC’in sağladığı gelir artışını askeri ve stratejik kapasiteyi artırmak için kullanmıştır. 

1973 Arap-İsrail Savaşı ise petrol krizini derinleştiren kritik bir dönüm noktası olmuştur. Suudi Arabistan öncülüğündeki bazı Arap ülkeleri, ABD ve Batı’ya karşı petrolü bir baskı aracı olarak kullanmıştır. Bu politika, özellikle ABD’nin İsrail’e verdiği destek karşısında siyasi bir baskı unsuru haline gelmiştir. ABD için “Körfez........

© 12punto