Viyana’ya ilk adımımı attığımda bende uyandırdığı his şehrin kaldırımlarında dolaşan görünmez bir ritim olmuştu. At arabalarının tekerlekleri, kahve fincanlarının porselen tınısı ve eski binaların taş duvarlarına sinmiş bir tempo… Sanki görünmeyen bir el, zamanı ölçüyor gibiydi. İşte o an anladım: Bu şehrin metronomu Beethoven’dı.

Habsburg sarayının saray şapeli Hofkapelle ile beraber kilise müziği ve saray için bestelerin filizlendiği Viyana, 15. Yüzyılda ciddi bir müzik merkezi olmaya başlıyor. Yani 15.yüzyıl ile 19. yüzyılın başı arasında, klasik müzik tam da burada nefes alıyor. Haydn’ın düzeni, Mozart’ın zarafeti ve Beethoven’ın başkaldırısı aynı sokaklarda yankılanıyor. 

Heiligenstadt’a doğru yürürken, kulaklarımda pastoral bir senfoni çalmaya başlıyor. Beethoven’ın doğaya sığınarak yazdığı bu müzik, onun iç dünyasının bir haritası gibi. İşitme duyusunu yavaş yavaş kaybettiği bu dönemde, dış dünyanın sesleri azalırken iç sesi büyümüştü. Klasik müziğin dengeli ve ölçülü yapısı, Beethoven’da yerini güçlü duygulara, ani dinamik değişimlere ve dramatik anlatımlara bırakıyordu.

Batılı, bilhassa Avrupalılarca çok ziyaret edilen ama doğulu gezginlerin çok da uğrak bir yeri olmayan Viyana Ses ve Müzik Müzesi’ndeyim ve eski bir metronoma bakıyorum. Mekanik, soğuk ve kesin. Oysa Beethoven için metronom, duygunun zinciri değil, enerjinin pusulasıydı. Senfonilerinde tempo, kalbin atışı gibi; bazen öfkeli, bazen kararlı, bazen de umut dolu. 5. Senfoni’nin o meşhur “kader” motifi, sadece dört nota değil, bir dönemin insanına söylenen açık bir cümleydi: Mücadele.Viyana’nın sanat salonlarında dolaşırken klasik müziğin dönüşümünü hissediyorsunuz. Aristokratlara hizmet eden, kurallarla çevrili bir müzik anlayışı; Beethoven’la birlikte bireysel, özgür ve evrensel bir dile kavuşuyor. O artık sadece sarayların değil, insanlığın bestecisi. Müziğiyle “ben buradayım” diyen bir çağın sesi.

Tuna kıyısında durup şehre bakıyorum. Beethoven’ın metronomu hâlâ çalışıyor sanki. Zamanı ölçmüyor artık; zamanı aşmış. Klasik müzik, onun ellerinde bir yolculuğa dönüşmüş. Viyana’dan başlayıp insan ruhunun en derin köşelerine uzanan bir yolculuk. Ve bu şehirden ayrılırken, adımlarımın temposu bile biraz Beethoven’a benziyor.

Doğanın Senfonisi: Mahler’in Köyleri

Orta Avrupa Bohemya'sının Jihlava şehrinde bir hancı olan Bernard, bir gün evlerinin yakınlarındaki........

© 12punto