Kızılbaşlar yani Aleviler deyince tarihte akla gelecek isimlerden biri de hiç şüphesiz devrin önemli Şeyhülislamlarından biri olan Ebussuud’tur.  Zira fetvaları arasında Kızılbaşlar da vardır. Üstelik Şeyhülislamın dilinden dökülenler öyle hayra alamet ifadeler değildir. Biz o fetvalarda kanı, kıyımı, etkileri itibarıyla yüzlerce yıl sürecek Kızılbaş düşmanlığını da görürüz.  Birazdan onları paylaşacağım fakat ona geçmeden önce Şeyhülislam’ın hayatına dair birkaç not aktarmak istiyorum.

1490 yılında İstanbul’da dünyaya geldi; Ebussuud künyesi: Arapça, “uğurların babası” veya “en mübarek kimse” anlamlarına gelmekte. Asıl adının Mehmet (Muhammed) olduğu belirtilmekte. Babası Bayrami-Şemsi tarikatı şeyhi Şeyh Yavsi’dir. II. Bayezid Amasya’dayken Şeyh Yavsi ile aralarında bir dostluk gelişir, ondan dersler alır. Padişah olduğunda da onu İstanbul’a çağırır. Kendisi için tekke inşa ettirir. Haliyle Ebussuud ilk derslerini babasından alır, bu alanda kendini yetiştirir. Yıllar böyle geçer ve nihai olarak Çankırı Medresesine ataması çıkar fakat tereddüt gösterince bu kez İnegöl İshak Paşa Medresesine atanır. Yıl 1520, kendisi henüz 30 yaşındadır. Sonra kariyer basamaklarında hızla yükselmeye başlar. İstanbul Kadılığı, Rumeli Kazaskerliği derken 1545 yılında Şeyhülislam olur. Artık 55 yaşındadır. 

Şeyhülislam 30 yıla yakın bu görevde kaldı. 6 çocuğu olduğunu biliyoruz. 84 yıl yaşadı, mezarı İstanbul Eyüp’tedir.

Ebussuud’un Kızılbaşlarla ilgili fetvalarına geçmeden önce birkaç tarihi notu daha aktarmak istiyorum. Yavuz Sultan Selim ile Safevi Devleti lideri Şah İsmail arasında yaşanan ve etkileri itibarıyla Kızılbaşları da ilgilendiren Çaldıran Savaşı sırasında Ebussuud henüz 24 yaşında bir medrese talebesidir. O dönemde de Kızılbaşlarla ilgili menfi fetvalar yayımlanır. İki devlet arasındaki siyasal kavgalar   uzun yıllar devam........

© 12punto