Suriyeli Kürtlerin vatandaşlık hakları, Türkiyeli Kürtlerin vatandaşlık hakları |
Suriye’de süregelen Kürt-Arap geriliminin, iş savaşın yeniden başlama endişelerinin ve Kürtlerle Araplar arasında aktif olarak devam eden silahlı çatışmaların ortasında dün ülkenin geçici Cumhurbaşkanı Ahmet Şara ülkedeki Kürtlerin Suriye vatandaşı olmaktan doğan hakları konusunda önemli bir kararname yayınladı.
Şara’nın kararnamesi özetle şöyleydi:
1. Suriyeli Kürt vatandaşlar, Suriye halkının temel ve asli bir parçası kabul edilir. Kültürel ve dilsel kimlikleri, çok yönlü ve birleşik Suriye ulusal kimliğinin ayrılmaz bir parçasıdır.
2. Devlet, kültürel ve dilsel çeşitliliğin korunmasını taahhüt eder; Kürt vatandaşların ulusal egemenlik çerçevesinde miraslarını, sanatlarını yaşatma ve ana dillerini geliştirme hakkını güvence altına alır.
3. Kürtçe, ulusal bir dil olarak kabul edilir. Kürt nüfusunun kayda değer oranda bulunduğu bölgelerde, devlet ve özel okullarda seçmeli ders veya eğitsel-kültürel faaliyet kapsamında öğretilmesine izin verilir.
4. Haseke ilinde 1962 genel nüfus sayımından kaynaklanan tüm istisnai yasa ve tedbirler yürürlükten kaldırılır. Suriye topraklarında ikamet eden Kürt kökenli tüm vatandaşlara, kaydı kapalı olanlar dâhil olmak üzere, Suriye vatandaşlığı verilir; hak ve yükümlülükler bakımından tam eşitlik sağlanır.
5. “Nevruz Bayramı” (21 Mart), baharı ve kardeşliği simgeleyen ulusal bir bayram olarak Suriye Arap Cumhuriyeti’nin tüm bölgelerinde ücretli resmî tatil ilan edilir.
6. Devletin medya ve eğitim kurumları kapsayıcı bir ulusal söylemi benimsemekle yükümlüdür. Etnik veya dilsel temelde her türlü ayrımcılık ve dışlama kanunen yasaktır. Ulusal ayrışmayı körükleyenler yürürlükteki yasalar uyarınca cezalandırılır.
7. İlgili bakanlıklar ve yetkili kurumlar, bu kararnamenin hükümlerinin uygulanmasına ilişkin gerekli yürütme talimatlarını, kendi yetki alanları dâhilinde çıkarır.
***
Tarihte Suriye diye bir ülke yok, ‘Suriyeliler’ diye bir halk da yok. Burası 1. Dünya Savaşı sonrası Osmanlı’yı paylaşan Fransa ve İngiltere’nin yarattığı bir dizi yapay Arap devletinden biri. (Diğerleri Lübnan ve Ürdün, hatta belki Irak.)
Halep ve Şam, Arap milliyetçiliğinin doğduğu, geliştiği çok önemli entellektüel merkezler o zamanlar. Sonradan Suriye halklarının Araplar arasında ikinci, üçüncü, hatta beşinci sınıflığa düşmesinin hazin bir öyküsü var ama bu yazının konusu o değil.
Genç Suriye devleti önce Fransızlar tarafından yönetiliyordu, sonra İngilizler ellerini içine soktular. İki emperyal güç arası mücadelede Suriye’deki yönetim şekillendi. Yeni Suriye’nin en büyük endişesi Türkiye........