Çin’de tek çocuk politikasından doğum kontrol ürünleri vergisine! |
Uzun yıllar uyguladıktan sonra kaldırdığı “tek çocuk” politikası ile büyük tartışma yaratan Çin, 1 Ocak 2026 itibariyle doğum kontrol ürünlerinden oranında tüketim vergisi almaya başladı. Amacın ciddi şekilde düşen doğum oranlarını arttırabilmek olduğu belirtiliyor. Stratejinin işe yarama ihtimali ise oldukça düşük.
“Yönlendirici” vergilendirme
Bir bireyin veya kurumun bir davranışının toplumun genelini olumsuz yönde etkileyecek bir etkisi olması halinde, devletler “yönlendirici vergilendirme” mekanizmasına başvurabiliyor. Hedef, olumsuz etkinin yarattığı hasarın giderilebilmesi için gerekli fonun, bizzat etkiyi yaratanlardan tahsil edilebilmesi. Alkol ve sigara üzerinden alınan vergiler, plastik poşet ve benzeri atıklardan alınan vergiler en temel yönlendirici vergilendirme örnekleri.
Yönlendirici bir tüketim vergisi ile toplumun davranışının ne kadar değişebileceği ise verginin tüketimini önlemeye çalıştığı ürün ile doğrudan bağlantılı. Alkol veya sigara gibi bağımlılık yaratan maddelerde, verginin başarılı olma şansı düşük. Gerçekten yüksek bir vergi tahsil edilmesi halinde ise, kişilerin daha zararlı alternatiflere yönelerek (uyuşturucu ya da kaçak içki gibi), hem kendi sağlık sorunlarının hem de toplumsal maliyetin ciddi oranda artmasına yol açması neredeyse kaçınılmaz.
“Çocuk sahibi olmama” durumunun topluma zarar verdiği düşüncesinden hareketle doğum kontrol ürünleri üzerinden tüketim vergisi alınmaya........