Nastavak teksta čiji prvi deo je objavljen pod naslovom „Ko i kako podstiče rusofobiju u Srbiji?”

***

U velikoj meri „plitku“, ali ne i bezopasnu propagandu rusofobije, s obzirom na sve niži nivo istorijskog znanja naših sunarodnika, lako je opovrgnuti brojnim faktima. Ovde ću navesti samo neke od najupečatljivijih činjenica iz viševekovne istorije srpsko-ruskih odnosa, jer je Miloš Ković nedavno dao dosta detaljan i vrlo instruktivan prikaz istorije ovih odnosa i pritom jasno upozorio da se kao narod nalazimo na istorijskoj prekretnici kada je u pitanju naš odnos prema Rusiji (ovde).

Za razliku od onog što tvrde naši prozapadni propagandisti ili raznorazni samozvani „istoričari“, srpsko-ruske veze sežu u najranija vremena ruske i srpske državnosti. Rečju ruskog akademika A. A. Turilova, „Moskovljani – ljudi od knjige, znali su za postojanje srpskog naroda iz prvog dela Povesti o drevnim vremenima“ (ovde), koja je najraniji sačuvani ruski letopis s početka 12. veka (ovde).

Čvor smisla celokupne srpske istorije, kao veli Marko S. Marković (ovde), vezan je onog trenutka kada je princ Rastko primio monaški postrig i postao inok Sava, a to se dogodilo, svakako ne slučajno, već prema Božijem planu (domostroju) spasenja, baš u svetogorskom ruskom manastiru – Rusiku, današnjem Sv. Pantelejmonu.

Druga ktitorija srpskih vladara posle Hilandara, koju su bogato obdarivali, naročito  u drugoj polovini 14. veka, bio je upravo ruski manastir Sv. Pantelejmona (ovde). Na činjenicu da je prvi srpski arhiepiskop primio postrig kod braće Rusa, gde se sakrio od očeve potere, „barem jednom godišnje, na dan sećanja na svetoga – 13. januara (prim. aut. po Julijanskom kalendaru), Srbe okupljene u crkvama podsećalo je kratko (prološko) žitije Svetog Save koje se čitalo za vreme službe (ovde).

Pritom, u Rusiji se kult Svetog Save počeo širiti od kraja 14. veka, sa pokretanjem novog, drugog talasa rusko-južnoslovenskih veza, pre toga prekinutih zbog mongolske najezde na zemlje Kijevske Rusije. O tome svedoče mesecoslovi u ruskim rukopisima Jevanđelja, Apostola i služabnicima sa pomenima na liturgiji Sv. Save i  Sv. Simeona  (ovde).

Sveti Sava je u Rusiji, po svemu sudeći, proslavljan mnogo pre zvaničnog unošenja srpskog svetitelja u Diptih svetih Ruske crkve, jer se njegovo ime pominje u mesecoslovu uz Psaltir koji potiče iz 1401. godine, iz vremena mitropolita Kiprijana, dok najstarija sačuvana služba Svetom Savi u ruskim minejima potiče iz 1517. godine (ovde, ovde). Najstariji sačuvani rukopis „kratkog, ali vrlo sadržajnog žitija” Svetog Save u Rusiji potiče, prema Turilovu, iz 1429. godine. Već 1517. godine monah Isajia šalje sa Svete Gore u Moskvu rukopis Teodosijevog žitije Svetog Save, a do danas je sačuvano čak 80 ruskih rukopisa ovog žitija (ovde).

Ni u najtežim istorijskim okolnostima srpsko-ruska komunikacija na najvišem nivou nije bilaa prekinuta

Turilov ukazuje da su „stare veze između Srbije i pojedinih kneževina i oblasti Kijevske Rusije, koje su postojale u drugoj polovini 12. i u 13. veku“, bile „oslabile posle tatarsko-mongolske najezde i obrazovanja Velike Orde u južnoruskim stepama, sredinom 13. veka“.

Da ni u najtežim istorijskim okolnostima srpsko-ruska komunikacija na najvišem nivou nije bila prekinuta, svedoči deo iz žitija kralja Dragutina, koje je tridesetih godina 14. veka napisao arhiepiskop Danilo II, u kome se navodi da je Dragutin „u toj Ruskoj zemlji imao dragog prijatelja kneza Vasilija, i ukazivao mu je počast kakva mu i priliči, i slao mu je slatke reči zajedno sa veličanstvenim carskim darovima“ (ovde). Prema jednom tumačenju knez Vasilije je bio mlađi brat Sv. Aleksandra Nevskog Vasilije Jaroslavljević, dok se po drugom tumačenju radi o jednom drugom pripadniku ruske dinastije Rjurikoviča – Vasiljku Romanoviču (ovde, ovde).

Da je ruska, pre svega crkvena, ali i svetovna elita, iako sama u nezavidnom, vazalnom položaju prema Ordi, vrlo brzo dobijala vesti o najvažnijim događajima u Srbiji i da ih je pomno pratila (ovde), svedoči zapis starca Isajie o Maričkoj bici (verovatno iz 1380. ili 1383. godine), u kome ovaj ugledni Rus, pored ostalog, navodi: „I podiže despot Uglješa svu srpsku i grčku vojsku i brata svoga, kralja Vukašina, i mnoge druge velmože, negde do šezdeset hiljada vojnika. I pođoše u Makedoniju da izgone Turke, ne shvatajući da se niko ne može suprotstaviti gnevu Božijem. One ne izagnaše, no sami od njih ubijeni behu“.

Sa tugom ruski starac zaključuje: „I tolika je ljuta nevolja zapljusnula sve zemlje i gradove zapadne, da to nisu uši čule, niti su oči videle. Posle ubistva ovog hrabrog muža, despota Uglješe, rasuše se i razleteše Izmailćani po svoj zemlji, kao ptice po vazduhu. I jedne hrišćane su mačem klali, druge u plen odvodili, a ostale pokosi prevremena smrt; a oni koji su smrt izbegli, glađu behu savladani“. A ruski episkop koji je bio na putu za Carigrad u vreme Kosovske bitke, zabeležio je da je „Amurat zaratio na srpskog kneza Lazara“ i da su „u međusobnoj borbi ubijena obojica“ (ovde).

Nakon mongolskog razaranja, ruske zemalje okupljene oko Velike kneževine Vladimirske (ovde), bile su „gladne“ slovenskih prevoda bogoslužbenih, kanonskih i svetootačkih knjiga, pa su stoga ruski severoistok preplavile bugarske i srpske rukopisne knjige.

Tako........

© Нови Стандард