Η δημοκρατία δεν χρειάζεται κοινωνίες χωρίς συγκρούσεις. Οι συγκρούσεις είναι η ουσία της πολιτικής. Χρειάζεται όμως συγκρούσεις που οργανώνονται γύρω από πραγματικά πολιτικά διλήμματα και όχι γύρω από την ηθική απαξίωση του αντιπάλου.

Κάθε φορά που ένα πολιτικό σύστημα εισέρχεται σε περίοδο αβεβαιότητας, η πόλωση επιστρέφει στο προσκήνιο. Δεν πρόκειται για σύμπτωση. Η πόλωση δεν είναι μόνο αποτέλεσμα των συγκρούσεων· είναι και εργαλείο πολιτικής στρατηγικής. Διαχωρίζει, κινητοποιεί, συσπειρώνει και οργανώνει πολιτικές ταυτότητες. Δημιουργεί ένα σαφές «εμείς» απέναντι σε ένα εξίσου σαφές «αυτοί». Το πραγματικό ερώτημα, όμως, δεν είναι αν η πόλωση χρησιμοποιείται. Είναι αν εξακολουθεί να αποδίδει.

Η πολιτική επιστήμη έχει πάψει εδώ και χρόνια να αντιμετωπίζει την πόλωση ως ένα ενιαίο φαινόμενο. Διακρίνει μεταξύ ιδεολογικής και θεματικής πόλωσης, όταν τα κόμματα συγκρούονται γύρω από διαφορετικά πολιτικά προγράμματα και συναισθηματικής πόλωσης, όταν ο πολιτικός αντίπαλος παύει να αντιμετωπίζεται ως νόμιμος ανταγωνιστής και μετατρέπεται σε ηθικό εχθρό. Η σημαντικότερη εξέλιξη των τελευταίων δεκαετιών είναι η μετάβαση από την ιδεολογική στη συναισθηματική πόλωση όπου η πολιτική αντιπαράθεση παύει να αφορά αποκλειστικά τις πολιτικές επιλογές και μετατρέπεται σε σύγκρουση ταυτοτήτων.

Ο........

© Το Βήμα