Η αποχή στις εκλογές ακολουθεί αυξητική τάση, αποτελώντας ένα κυρίαρχο φαινόμενο τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς. Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι πολίτες επιλέγουν να μην προσέρχονται στις κάλπες, με τους ειδικούς να εντοπίζουν συγκεκριμένα αίτια πίσω από τη συμπεριφορά αυτή. Η συστηματική άνοδος της αποχής δεν οφείλεται σε αδιαφορία, αλλά σε βαθύτερα διαχρονικά κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα. Έλλειψη Εμπιστοσύνης, Κρίση Εκπροσώπησης και Απαξίωση. Η περίοδος των Μνημονίων και της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης, οδήγησε στην δικαιολογημένη ή όχι, απαξίωση. Αποδεδειγμένα, ο δεύτερος γύρος δημοτικών και περιφερειακών εκλογών, οδηγεί στην ραγδαία αύξηση της αποχής των πολιτών. Οι πολίτες επιθυμούν να συμμετέχουν όχι μόνο στις εκλογές ( μέσω αντιπροσώπων), αλλά και στην λήψη βασικών αποφάσεων που αφορούν την καθημερινότητά τους, συμβάλλοντας έτσι στην ενδεχόμενη βελτίωση τους. Ο νέος «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης» κατατέθηκε στην βουλή προς ψήφιση και προβλέπει την κατάργηση του δεύτερου γύρου των αυτοδιοικητικών εκλογών. Προβλέπει την αλλαγή του τρόπου εκλογής αυτοδιοικητικών αρχών, με κατάργηση του δεύτερου γύρου των εκλογών και δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου, προκειμένου να ενισχυθεί η νομιμοποίηση των αιρετών αρχών και η συμμετοχή των δημοτών.

Ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας των αιρετών οργάνων, με την υποχρέωση δημοσιοποίησης των αποφάσεων, υποχρεωτική αξιοποίηση των ψηφιακών μέσων και ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου, ώστε να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο που ενισχύει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τη διοίκηση. Η επιστολική ψήφος, πλέον αφορά όλους τους Έλληνες πολίτες που είναι εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους. Ισχύει τόσο για όσους διαμένουν μόνιμα ή προσωρινά στο εξωτερικό, όσο και για εκείνους που βρίσκονται εντός της ελληνικής επικράτειας. Η αποχή θα καταπολεμηθεί, με την διευκόλυνση συμμετοχής του απλού πολίτη στην λήψη αποφάσεων και με την ενδυνάμωση της φωνής του πολίτη. Η ενίσχυση της συμμετοχικής δημοκρατίας με τοπικά δημοψηφίσματα, κάνει τον πολίτη να νιώθει ότι η φωνή του έχει άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινότητα. Η εισαγωγή μαθημάτων ενεργού πολίτη και δημοκρατικών διαδικασιών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση καλλιεργεί τη σημασία της κάλπης από μικρή ηλικία. Η ασφαλής ψηφιακή συμμετοχή προσελκύει νεότερες ηλικίες που είναι εξοικειωμένες με την τεχνολογία, εξασφαλίζοντας προσβασιμότητα από οπουδήποτε ( ηλεκτρονική ψήφος με εγγυήσεις). Η Επιστολική Ψήφος διευκολύνει τους ετεροδημότες, τους εργαζόμενους σε τουρισμό/επισιτισμό και τα άτομα με κινητικά προβλήματα. Η επέκταση της διαδικασίας, μειώνει το κόστος μετακίνησης και τον χαμένο χρόνο. Η παροχή συμβολικών, θετικών κινήτρων θα κινητοποιήσει τους αναποφάσιστους (π.χ. φοροελαφρύνσεις για τους ψηφοφόρους, άδεια εργασίας). Ο Πλάτωνας είχε πει ότι μια από τις τιμωρίες, για το γεγονός ότι δεν καταδέχεσαι να ασχοληθείς με την πολιτική, είναι ότι καταλήγεις να σε κυβερνούν οι κατώτεροί σου.

Οι πολίτες με την αδιαφορία και την απαξίωση προς τους πολιτικούς, άθελά τους ενισχύουν την ολοένα και αυξανόμενη παρακμή του πολιτικού συστήματος και την εμφάνιση και την κυριαρχία πολιτικών που δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες τους. Μάλιστα, η Ελ. Γλύκατζη – Αρβελέρ, είχε πει το 2015, ότι όταν κυβερνούν ανίκανοι, ένοχοι είναι οι ικανοί. Απαιτείται Επαναπροσδιορισμός της πολιτικής επικοινωνίας: Ανάπτυξη ειλικρινούς διαλόγου, υιοθέτηση προγραμμάτων με χειροπιαστά αποτελέσματα που απαντούν στις καθημερινές ανάγκες της κοινωνίας και περιορισμός της πόλωσης που συχνά αποξενώνει τους ψηφοφόρους. Εφαρμογή της επιστολικής ψήφου και επέκτασή της, καθώς και καθιέρωση της ηλεκτρονικής ψήφου για την εξυπηρέτηση εργαζομένων, νέων και ατόμων με κινητικά προβλήματα. Βεβαίως από τεχνικής πλευράς η ανάλυση με όρους αποχής, είναι σαφώς πιο αναξιόπιστη, λόγω της προβληματικής εικόνας των ανεκκαθάριστων (και υπερδιογκωμένων) εκλογικών καταλόγων, με 9.984.934 εγγεγραμμένους το 2019, όταν ο νόμιμος πληθυσμός της χώρας αριθμεί συνολικά 9.715.375, με βάση την απογραφή του 2021, ενώ ο αριθμός των ενηλίκων πρέπει να κυμαίνεται προσεγγιστικά σε 8-8,5 εκατ.

Οι ΜΗ αναθεωρημένοι εκλογικοί κατάλογοι, περιέχουν το σύνολο των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων ενός Δήμου, χωρίς τις πρόσφατες ενημερώσεις. Περιλαμβάνουν δηλαδή άτομα που έχουν αποβιώσει, διπλοεγγεγραμμένους, πολίτες που διαμένουν μόνιμα στο εξωτερικό ή δημότες που έχουν μετεγκατασταθεί, έως ότου γίνει η επίσημη εκκαθάριση από το Υπουργείο Εσωτερικών και τα δημοτολόγια. Ο πλασματικός αριθμός, που προκύπτει από την διαχρονική έλλειψη πολιτικής βούλησης ουσιαστικής αναθεώρησης των εκλογικών καταλόγων, λογίζεται ως ποσοστό αποχής πολιτών επί του συνόλου, γεγονός όμως που δεν αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα. Οι επιστήμονες που δεν ασχολούνται με τα κοινά στις δημοτικές εκλογές, συνήθως το αποφεύγουν λόγω του υψηλού επαγγελματικού κόστους, της απαξίωσης του πολιτικού συστήματος, της έλλειψης χρόνου και του φόβου έκθεσης, καθώς παραδοσιακά προτιμούν την αντικειμενικότητα από τη δημόσια αντιπαράθεση. Η τοπική αυτοδιοίκηση είναι συχνά δυσκίνητη λόγω νόμων ,διαδικασιών και γραφειοκρατίας. Αυτό αποθαρρύνει όσους έχουν συνηθίσει να παράγουν απτά, γρήγορα αποτελέσματα στον τομέα τους. Η άσκηση δημόσιας διοίκησης συνοδεύεται συχνά από προσωπικές επιθέσεις και κριτική.

Η έλλειψη ανοχής σε αυτή την τοξικότητα κάνει πολλούς ειδικούς να προτιμούν τον ιδιωτικό βίο. Παρόλο, που η συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων ενισχύει τη Δημοκρατία, στην Ελλάδα σήμερα μπορεί να επιτευχθεί πρακτικά με ελάχιστους τρόπους μέσω του θεσμού των τοπικών δημοψηφισμάτων (Ν. 4555/2018), της ηλεκτρονικής διαβούλευσης........

© Ζούγκλα