We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Şefkat, merhamet ve takımyıldız

4 1 4
20.11.2018

Binlerce yıl önce takımyıldızlarına mitolojik anlamlar yüklenmiş; isimler koyulmuş, efsaneler üretilmiş. Çoğunlukla yerkürede olanlar, belki de olması istenenler kurmacayla, simgelerle –bazen mistik boyutuyla– yukarıya taşınmış. Daha çok Eski Yunan’da diye bilinir ama takımyıldız bilgisi, kültürü Mezopotamya’ya kadar uzanıyormuş. Samiler’den Fenikeliler aracılığıyla Eski Yunan’a geçmiş. Sonunda bilimciler seksen sekiz takımyıldızının varlığında karar kılmış.

Edebiyat, tarihi ve şimdiki edimiyle gökyüzündeki gibi, yıldızların yanı sıra takımyıldızlarla da bezeli. Takımyıldız nasıl çok sayıda yıldızdan oluşuyorsa, kimi yazarlar da kendine özgü birçok temayı, kavramı, terimi kendi yıldız grubunda barındırıyor. Bu tür yazarların yazı coğrafyasında yâni takımyıldızında, bazı kavramları karşılayan sözcükler, sanki daha çok parlıyor.

Kökleri Arapça olan şefkat ve merhamet sözcükleri anlam olarak birbirlerine çok yakındır, hatta ilk algılayışta özdeş olduğu bile söylenebilir. Ne var ki aralarında az-çok anlam farkı vardır. İki sözlükteki karşılıklarını aktarmak istiyorum.

Gözüm gibi sakladığım halamın kocası olan eniştemin babama verdiği, onun da bana verdiği bir sözlük var. Bildiğim kadarıyla ilk Latin alfabesiyle basılan bir sözlük. Bir kurul tarafından hazırlanmış, Kanaat Kütüphanesi tarafından 1929’da yayınlanmış. Adı da Yeni Türk Lûgati.

Orada şefkat karşılığı, “acıyarak ve esirgeyerek sevme, kalbî ve ivazsız muhabbet”. Öncelikle kalbî sıfatının altını çizeyim. İvazsız, bir karşılık beklemeden anlamında; muhabbet de mâlûm dostluk, sevgi, ilgi’yi içeriyor ama muhabbette........

© Kültür Servisi