We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Het belang van Coming Out Dag

5 2 19
12.10.2018

Het is 11 Oktober. Sommige lesbiennes, homo’s, biseksuelen of transgender mensen kiezen ervoor om vandaag hun seksuele oriëntatie of gender-identiteit bekend te maken. De dag is eind jaren tachtig in Amerika ontstaan. Het idee erachter is dat homovijandigheid kan gedijen in een sfeer van stilte, van onwetendheid, van wegkijken en negeren.

Het belang van zichtbaarheid
Zichtbaarheid van LHBT-ers helpt zeker om mensen te laten inzien dat de samenleving divers is.

Zichtbaarheid kan diepgewortelde vooroordelen helpen bestrijden. In een omgeving waar LHBT-ers uit de kast komen, kunnen anderen zien dat hun dochter, hun zoon, hun collega, hun buurman, hun vriendin lesbisch, homo, bi of transgender kan zijn. Het maakt het makkelijker te begrijpen dat iedereen zo kan zijn.

Dat seksuele oriëntatie of gender-identiteit geen persoonlijke keuze van iemand is, maar een gegeven.

Wat wel een keuze is, is om uit de kast te komen. Om anderen te laten zien wie je bent.

Zichtbaarheid maakt ook duidelijk dat het geen pas geeft je naasten als minder te behandelen. Zichtbaarheid is een goed beginpunt om gelijke rechten te claimen en discriminatie tegen te gaan.

Harvey Milk
Harvey Milk, de openlijk homoseksuele wethouder van San Francisco, zei in 1978, het jaar waarin hij werd vermoord:

Milk geloofde dat het een morele verplichting was dat LHBT-ers open over hun seksuele oriëntatie of gender-identiteit zouden zijn. Hoe meer LHBT-ers uit de kast, hoe moeilijker het zou zijn hun bestaan en hun rechten te negeren.

Vrijwilligheid
De nationale Coming Out Dag is gebaseerd op vrijwilligheid. Uit de kast komen is een keuze die ieder voor zichzelf moet maken. Men moet zelf een inschatting maken hoe de familie, de school, de collega’s op het werk, de kerk, synagoge of moskee zullen reageren. Het is een risico-inschatting. De realiteit is dat in een vijandige omgeving veel LHBT-ers geen andere keuze hebben dan onder de radar te leven. De kastdeur blijft dicht. Af en toe laait de discussie op: is het niet egoïstisch of laf om in de kast te blijven? Waar blijft die morele verantwoordelijkheid waar Harvey Milk het over had?

Vrijheid van meningsuiting is een grondrecht. Het houdt ook het recht in om je niet te uiten. Om bepaalde aspecten van je persoonlijk leven verborgen te houden. Die keus is aan de persoon zelf en niet aan iemand anders. Zelfs als politici tegen LHBT-rechten stemmen, terwijl ze zelf LHBT zijn of religieuze leiders oproepen de rechten van LHBT-ers niet te accepteren, terwijl ze zelf seks met mensen van hetzelfde geslacht hebben, in het geheim, dan nog is ‘outing’ verkeerd. Vrijwilligheid staat voorop.

Eer
Voor mij is het een eer om deze lezing te mogen houden. Toen ik gevraagd werd, wilde ik even bedenktijd. Ik wil niet alleen als homo worden gezien. Ik ben meer dan dat. Mijn identiteit bestaat uit meer aspecten. Ik ben ook jurist, mensenrechtenactivist, ik ben kunstliefhebber, zoon van een asielzoeker, geïnteresseerd in politiek, D66-er, ik ben Amsterdammer. Ik heb er een hekel aan als iemands identiteit tot slechts een kenmerk wordt gereduceerd.

Maar die bedenktijd duurde niet lang.

Want ik vind het belangrijk om over seksuele oriëntatie en gender-identiteit te praten. LHBT-ers vormen een minderheid in de samenleving. Vijftig jaar geleden werden we nog op staande voet ontslagen, het huis uit gezet, onterfd, gechanteerd en gemarginaliseerd. In die afgelopen vijftig jaar is er veel ten goede veranderd. Maar we zijn er nog lang niet. We zullen altijd scherp moeten blijven op achterstelling en discriminatie. Daarom heb ik de uitnodiging om te spreken aanvaard.

Mijn persoonlijk verhaal
Als ik terugkijk op mijn carriere, loopt het opkomen voor gelijke rechten en non-discriminatie er als een rode draad doorheen.

Mijn vader was hoogleraar in Oost-Europese geschiedenis aan de Universiteit in Utrecht. Mijn moeder moest ontslag nemen, toen ze met mijn vader trouwde. Zo ging dat in de jaren vijftig. Ze was dus thuis en nam het leeuwendeel van de opvoeding van mijn zus en mij voor haar rekening.

We waren geen gewoon gezin. Mijn vader was uit Tsjechoslowakije gevlucht, had op 23-jarige leeftijd asiel aangevraagd in Nederland en sprak met een accent. Hij had zijn moeder niet verteld dat hij ging vluchten, bang dat ze hem zou tegenhouden. Dat was in 1948.

Mijn zus en ik werden in de jaren vijftig geboren. De tijd van het IJzeren Gordijn. Mijn zus en ik mochten onze oma niet zien. Dat verboden de communisten. Ze kreeg geen uitreisvisum. Brieven werden zwaar gecensureerd. Thuis, aan tafel, werd vaak over mijn oma gesproken. De onrechtvaardigheid dat de communisten in Tsjechoslowakije onze familiebanden kapot maakten, heeft mijn leven beïnvloed.

Al vroeg wist ik dat ik later een beroep wilde hebben waarin ik niet afhankelijk van anderen zou zijn. Ik wilde zelf beslissingen nemen. En ik wilde tegen onrechtvaardigheid strijden. Dat is mijn grondhouding geworden.

Mijn seksuele oriëntatie
Toen ik een tiener was, ontdekte ik dat ik jongens erg leuk vond. Er was niemand in mijn omgeving die homo was. Thuis werd niet over het onderwerp gesproken. En op TV had je Albert Mol, een aardige man, maar met hem kon ik me niet identificeren. Ik was bang homo te zijn. Wat moest ik doen? Sommige meisjes op school vond ik ook best leuk. Dus hoopte ik bi te zijn, tegen beter weten in.

Toen ik het gymnasium af had gemaakt, kreeg ik een beurs om een jaar in Ohio te gaan studeren. Ik weet nog goed dat ik dacht: in dat jaar vind ik wel uit wie ik ben. 1974. Ik was achttien jaar.

Maar ik was nog maar een paar weken in Ohio of ik ontving een brief van mijn ouders.

Jongen, ons gezin is iets vreselijks overkomen. Je zus heeft ons verteld dat ze lesbisch is. Waarom straft God ons zo? Ze weigert naar een psychiater te gaan. Ze is niet meer voor rede vatbaar. Een lesbische dochter! Was ze........

© Joop